CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu’ndan Adalet Bakanı Akın Gürlek’e 40 soruluk önerge: “Şeffaf, hesap verebilir bir çerçeve”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yanıtlanması istemiyle TBMM Başkanlığına yazılı soru önergesi sundu. Tanrıkulu, önergesinde Adalet Bakanlığının “hukuk devleti ilkesinin, insan haklarının, adil yargılanma hakkının, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının” korunmasında anayasal sorumluluğu bulunduğunu belirtti.

Tanrıkulu, önceki Adalet Bakanı Yılmaz Tunç dönemine ilişkin değerlendirmesinde, “yargı sistemi, ceza infaz rejimi, insan hakları uygulamaları, yargıya erişim, yargı bağımsızlığı, adil yargılanma hakkı, savunma hakkı, tutukluluk uygulamaları, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, cezaevleri koşulları, işkence ve kötü muamele iddiaları” başlıklarında “ciddi yapısal sorunlar ve tartışmalar yaşandığını” kaydetti.

“Kamuoyuna ve TBMM’ye karşı bilgi verme yükümlülüğü”
Yeni göreve başlayan Adalet Bakanı Akın Gürlek’in, “hem önceki dönemde yapılan işlemler hem yapılmayanlar hem de kendi bakanlık döneminde uygulamaya koyacağı reformlar, projeler ve politikalar açısından” kamuoyuna ve TBMM’ye karşı “şeffaf, hesap verebilir ve denetlenebilir bir çerçevede bilgi verme yükümlülüğü” bulunduğunu ifade eden Tanrıkulu, bu çerçevede sorularının yanıtlanmasını istedi.

Önceki dönem için liste ve etki soruları
Önergede, Yılmaz Tunç’un bakanlığı döneminde çıkarılan “yönetmelik, genelge, tebliğ ve idari düzenlemeler”in neler olduğu, bunlara ilişkin “konu başlıklarına göre sınıflandırılmış liste” bulunup bulunmadığı soruldu. Tanrıkulu ayrıca, Yargı Reformu Strateji Belgeleri kapsamında hayata geçirilen düzenlemelerin neler olduğunu ve “kaçı fiilen uygulanmıştır, kaçı kağıt üzerinde kalmıştır” başlıklarının açıklanmasını talep etti.

Ceza infaz sistemi özelinde ise “ceza infaz sistemine ilişkin yapılan değişiklikler”, “denetimli serbestlik, koşullu salıverme, infaz süreleri ve infaz rejimi” düzenlemelerinin “somut etkileri”, cezaevlerinin kapasite artışına dönük yatırımlar ve yeni cezaevi projeleri ile cezaevlerinde sağlık, psikolojik destek, sosyal hizmet ve rehabilitasyon programları kapsamındaki çalışmalar gündeme getirildi.

Dijital yargı, adli yardım, insan hakları uygulamaları
Tanrıkulu, adli yardım sistemine ilişkin düzenlemeler ile dijital yargı alanında UYAP, e-duruşma, e-tebligat gibi başlıklarda yapılan yatırımların ve projelerin açıklanmasını istedi. Önergede ayrıca “insan hakları eylem planı kapsamında hayata geçirilen uygulamalar” ile yargı personeli sayısındaki artışın (hâkim, savcı, zabıt kâtibi, infaz koruma memuru gibi) verilerle paylaşılması talep edildi.

“Yapılamayan veya eksik bırakılan” alanlara 10 soru
Önergenin ikinci bölümünde Tanrıkulu, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığını güçlendirmeye yönelik hangi anayasal ve yasal düzenlemelerin yapılmadığını, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun yapısına ilişkin reformun neden gerçekleştirilmediğini sordu. Tutukluluk uygulamalarına ilişkin olarak ise “tutukluluğun istisna olması ilkesine rağmen yaygın tutuklama uygulamaları” ile “uzun tutukluluk süreleri”ne karşı hangi yapısal tedbirlerin alınmadığı gündeme taşındı.

İfade özgürlüğü, basın özgürlüğü, siyasi davalar ve toplumsal olaylara ilişkin yargılamalarda adil yargılanma hakkını güçlendirecek düzenlemelerin neden hayata geçirilmediği de sorular arasında yer aldı. Tanrıkulu, işkence ve kötü muamele iddialarına ilişkin “bağımsız denetim mekanizmaları”nın neden oluşturulmadığı, cezaevlerinde aşırı doluluk sorununa yönelik “yapısal infaz reformu”nun neden yapılmadığı ve savunma hakkı için barolarla iş birliği mekanizmalarının neden geliştirilmediği konularında da yanıt istedi.

Akın Gürlek dönemine 20 başlıkta “yol haritası” talebi
Önergenin üçüncü bölümünde Tanrıkulu, Akın Gürlek’in bakanlığı döneminde planlanan adımların açıklanmasını istedi. Bu kapsamda “kısa, orta ve uzun vadeli Adalet Reformu Yol Haritası” hazırlanıp hazırlanmadığı, yargı bağımsızlığını güçlendirmeye yönelik yasal değişiklik taslakları olup olmadığı ve HSK yapısının demokratikleşmesine dönük düzenleme planlanıp planlanmadığı soruldu.

Tutuklamanın istisnai hale getirilmesi için mevzuat değişikliği, uzun tutukluluk sürelerine karşı otomatik denetim mekanizmaları, ceza infaz rejiminin “insan hakları temelli” yeniden yapılandırılması, cezaevlerinde bağımsız izleme-denetim, işkence ve kötü muamele iddialarını soruşturacak bağımsız yapı gibi başlıklarda planlanan adımların açıklanması istendi.

Tanrıkulu ayrıca adli yardımın bütçesel ve kurumsal güçlendirilmesi, savunma hakkı için barolar ve Türkiye Barolar Birliği ile protokoller, dijital yargıda şeffaflık-denetlenebilirlik-veri güvenliği, çocuk adalet sistemi, kadın adaleti ve kırılgan gruplara yönelik özel yargı politikaları ile onarıcı adalet modellerinin yaygınlaştırılmasına ilişkin planları da sordu.

“TBMM’ye düzenli Adalet Sistemi Durum Raporu” ve AİHM kararları
Önergede, Adalet Bakanlığı bünyesinde “İnsan Hakları İzleme ve Raporlama” benzeri kurumsal bir yapı oluşturulup oluşturulmayacağı, TBMM’ye düzenli periyodik “Adalet Sistemi Durum Raporu” sunulup sunulmayacağı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasını denetleyecek özel mekanizma kurulup kurulmayacağı da yer aldı. Tanrıkulu, yargı etiği, yargı şeffaflığı ve hesap verebilirlik alanlarında yeni etik mevzuat düzenlemeleri ile yargı mensuplarına yönelik insan hakları temelli zorunlu hizmet içi eğitim programlarına ilişkin planları da sorularına ekledi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI