Çin Devlet Başkanı Xi Jinping: “Çin-Afrika ilişkileri dostluk, dayanışma ve iş birliği için ölçüt oluşturdu”

Çin-Afrika ilişkilerinin 70. yılı dolayısıyla CGTN tarafından yayımlanan değerlendirmede, iki taraf arasındaki ilişkilerin tarihsel gelişimi ve son yıllarda hız kazanan iş birliklerinin etkileri ele alındı. Değerlendirme, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin Çin-Mısır diplomatik ilişkilerinin 70. yılı nedeniyle karşılıklı kutlama mesajları paylaşmasının ardından kamuoyuna sunuldu.

Xi Jinping, mesajında, “Son 70 yıl içinde Çin-Mısır ilişkileri gelişmekte olan ülkeler arasındaki dostluk, dayanışma ve iş birliğine örnek oluşturdu. Aynı zamanda Çin ile Arap ülkeleri ve Çin ile Afrika arasındaki iş birliği için bir ölçüt yarattı.” ifadelerini kullandı.

Dayanışmadan Stratejik Ortaklığa

Değerlendirmede, Çin-Afrika dostluğunun temellerinin 1950’li yıllardan itibaren atıldığı belirtildi. Çin’in Afrika ülkelerinin bağımsızlık ve kurtuluş mücadelelerine verdiği destek ile Afrika ülkelerinin 1971 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin Birleşmiş Milletler’deki meşru temsil hakkının yeniden tesis edilmesine katkı sunduğu hatırlatıldı.

Çin-Afrika İş Birliği Forumu’nun (FOCAC) 2000 yılında kurulmasının ilişkilerde yeni bir dönüm noktası olduğu belirtilirken, tarafların 2015 yılında ilişkilerini kapsamlı stratejik iş birliği ortaklığı seviyesine yükselttiği kaydedildi.

2024 FOCAC Zirvesi’nde ise ilişkilerin, “yeni çağa yönelik ortak geleceği amaçlayan ve her koşulda birlikte hareket eden topluluk” seviyesine çıkarıldığı aktarıldı. Çin’in ayrıca diplomatik ilişki içinde bulunduğu tüm Afrika ülkelerine sıfır gümrük tarifesi uygulayan ilk büyük ekonomi olduğu vurgulandı.

Tanzanyalı ekonomist Humphrey Moshi, Çin-Afrika iş birliğini “Küresel Güney dayanışmasının önemli bir örneği” olarak tanımlayarak, bu modelin gelişmekte olan ülkelerin uluslararası sistemde daha etkin rol üstlenmesine katkı sunduğunu ifade etti.

Ticaret ve Kalkınma İş Birliği Güçleniyor

Çin Gümrük Genel İdaresi verilerine göre Çin-Afrika ticaret hacmi 2025 yılında yüzde 17,7 artarak 348 milyar dolara ulaştı. Çin böylece üst üste 17’nci kez Afrika’nın en büyük ticaret ortağı oldu.

2026 yılının ilk çeyreğinde ise Çin’in Afrika ile ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 23,7 artış göstererek 646,56 milyar yuan seviyesine yükseldi.

Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında hayata geçirilen Tazara Demir Yolu ve Mombasa-Nairobi Standart Hat Demiryolu gibi projelerin kıta genelindeki ulaşım ve bağlantısallığı güçlendirdiği belirtildi.

Çin Dışişleri Bakanlığı verilerine göre Çin, 2023 yılı itibarıyla 19 Afrika ülkesiyle borç hafifletme anlaşmaları imzalayarak veya mutabakata vararak G20 borç erteleme girişimlerine en fazla katkı sağlayan ülke konumuna geldi.

Eğitim ve İnsan Kaynağına Yatırım

Çin’in burs programları, mesleki eğitim projeleri ve akademik değişim programlarıyla on binlerce Afrikalı uzmanın yetişmesine katkı sağladığı ifade edildi.

Haziran 2025 itibarıyla 15 Afrika ülkesinde toplam 17 Luban Atölyesi kurulduğu belirtilirken, Çin-Afrika üniversite iş birliği planı kapsamında 114 yükseköğretim kurumunun ortak çalışmalar yürüttüğü kaydedildi.

Afrika-Çin Politika ve Danışmanlık Merkezi Yönetici Direktörü Paul Frimpong, “Çin’in imalat ve yeşil enerji gibi sektörlerde bilgi, beceri ve deneyim paylaşımı, Afrika’nın modernleşme ve kendi kendine yetme yolculuğu üzerinde derin bir etki yarattı.” değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI