DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Elif Esen: “Millî çıkar, hukukun dışında hareket etmenin gerekçesi olamaz”

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda Yeni Yol Grubu adına yaptığı konuşmada Irak–Türkiye Ham Petrol Boru Hattı tahkim dosyasını gündeme taşıdı. Esen, yaklaşık 70 milyar TL seviyesinde olduğu belirtilen mali yükün vatandaşın vergileriyle karşılanabileceğine dikkat çekerek, sürecin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis araştırma komisyonu kurulmasını istedi.

“Bu dosya bir yönetim anlayışı meselesidir”

Tahkim dosyasının yalnızca teknik bir hukuk uyuşmazlığı olarak değerlendirilemeyeceğini ifade eden Esen, “Bu dosya; devlet yönetiminde öngörü, uluslararası yükümlülüklere bağlılık, kurumsal sorumluluk ve kamu kaynaklarının korunması meselesidir yani bir yönetim ve iş yapış anlayışıdır.” dedi.

Uyuşmazlığın 1973 tarihli Boru Hattı Anlaşması ve sonraki düzenlemelere dayandığını hatırlatan Esen, Irak’ın 2014 yılında Milletlerarası Ticaret Odası nezdinde tahkim sürecini başlattığını, Paris’te oluşturulan hakem heyetinin ise 13 Şubat 2023 tarihli kararında Irak Petrol Bakanlığının talimatlarına aykırı şekilde Ceyhan’da petrol yüklenmesini ve Iraklı görevlilerin tesise erişiminin engellenmesini anlaşmaya aykırı bulduğunu aktardı.

“Temel ihlal ortadan kalkmadı”

Irak’ın tüm taleplerinin kabul edilmediğini, Türkiye’nin taşıma yükümlülükleri ve taşıma ücretlerine ilişkin bazı karşı taleplerinin de haklı bulunduğunu belirten Esen, kararın kamuoyuna eksik ve tek taraflı şekilde yansıtıldığını söyledi. Esen, “Türkiye’nin bütün savunmaları reddedilmemiştir; haklı bulunan tarafları olmuş fakat kabul edilen hususlar da temel ihlali ortadan kaldırmamıştır.” ifadelerini kullandı.

“Yaklaşık 70 milyar TL vatandaşın vergileriyle ödenecek”

Karşılıklı ana para kalemlerinin mahsubu sonucunda Türkiye’nin Irak’a faiz öncesinde yaklaşık 1 milyar 471 milyon dolar ödeme yapmasına hükmedildiğini belirten Esen, bunun yaklaşık 70 milyar TL seviyesine karşılık geldiğini söyledi. Esen, “Dosyayı yalnızca ‘Türkiye her bakımdan kaybetti’ diye anlatmak da, ‘Irak’ın taleplerinin çoğu reddedildi, ortada sorun yok’ demek de gerçeğin tamamını yansıtmamaktadır.” dedi.

Paris’te hakem kararının belirli bölümlerinin iptali amacıyla açılan davanın reddedildiğini hatırlatan Esen, bunun bir temyiz süreci değil, kararın kısmen iptaline yönelik başvuru olduğunu vurguladı. Washington’da devam eden tanıma ve tenfiz süreci ile 2018 sonrasına ilişkin ayrı tahkim dosyasının sürdüğünü belirten Esen, nihai mali tablonun henüz netleşmediğini ancak kamu zararının göz ardı edilemeyeceğini ifade etti. “Ülkemizin kasasından çıkacak ve vatandaşın vergileriyle ödeyeceği yaklaşık 70 milyar TL ortada duran bir gerçek.” diye konuştu.

“Karar süreçleri açıklanmalı”

Yeni Yol Grubu olarak süreci peşin hükümlerle değil, hesap verebilirlik ilkesiyle değerlendirdiklerini belirten Esen, Irak’ın itirazlarına rağmen işlemlerin hangi karar ve talimatlarla sürdürüldüğünün açıklanmasını istedi. Esen ayrıca, BOTAŞ ve ilgili bakanlıkların siyasi makamları hukuki risk konusunda ne zaman uyardığının, mali sonuçların neden tüm ayrıntılarıyla Meclisle paylaşılmadığının ve oluşan zararın sorumlularına rücu edilmesi için hangi adımların atıldığının kamuoyuna açıklanması gerektiğini söyledi.

“Millî çıkar şeffaf ve hesap verebilir yönetimi gerektirir”

Millî çıkar kavramının hukukun dışına çıkmanın gerekçesi olamayacağını vurgulayan Esen, “Millî çıkar, hukukun dışında hareket etmenin gerekçesi olamaz. Tam tersine millî çıkar; öngörülü, şeffaf ve hesap verebilir sağlam, kurumsal bir devlet yönetimini gerektirir.” ifadelerini kullandı.

Konuşmasının sonunda TBMM’nin görevinin karar süreçlerini aydınlatmak ve benzer hataların tekrarını önlemek olduğunu belirten Esen, “Bu nedenle tahkim sürecinin siyasi, idari, hukuki ve mali bütün yönleriyle araştırılmasını gerekli görüyor, bu nedenle bir araştırma komisyonunun kurulmasını talep ediyoruz.” çağrısında bulundu.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI