Editör Prof. Dr. Ender Yarsan: “Yaban Hayvanları Hekimliği disiplinler arası bir bilim alanı haline gelmiştir”

Türkiye’nin sahip olduğu biyolojik çeşitlilik ile yaban hayatının korunmasına yönelik bilimsel çalışmalar, veteriner hekimliğin bu alandaki rolünü de öne çıkarıyor. Bu kapsamda hazırlanan “Yaban Hayvanları Hekimliği” kitabı, farklı üniversitelerden akademisyenlerin katkılarıyla okuyucuyla buluştu.

Editörlüğünü Prof. Dr. Ender Yarsan’ın üstlendiği eser, yaban hayvanlarında klinik değerlendirmeden hastalıkların teşhis ve tedavisine, rehabilitasyondan doğaya salıma kadar uzanan geniş bir çalışma alanını kapsıyor. Kitapta ayrıca yaban hayatının korunması, iklim değişikliği ve hayvan refahı gibi konular veteriner hekimliği perspektifiyle değerlendiriliyor.

“Türlere özgü yaklaşım son derece önemlidir”

Kitabın ön sözünde veteriner hekimliğin farklı hayvan türlerinin özelliklerini dikkate alan bir çalışma alanı olduğuna işaret eden Prof. Dr. Ender Yarsan, “Veteriner hekimlikte türlere has olarak hastalıkların tespit edilmesi ve sağaltım noktasında yapılabilecek uygulamaların değerlendirilmesi son derece önemlidir.” ifadelerini kullandı.

Yarsan, mesleki uzmanlaşmanın önemine de dikkat çekerek, “Açıkçası son dönemde ortaya çıkan eğilim de bu yöndedir. Eğitim, öğretim süreci içerisindeki meslektaşlarımızın ileriye dönük olarak hangi alanda çalışacaklarını belirlemeleri ve bu alanda daha yoğun bir bilgi birikimine sahip olmaları öncelikli hedefleri olmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Bu yaklaşım doğrultusunda veteriner hekimlerin uğraş alanları içerisinde yaban hayvanlarının da önemli bir yere sahip olduğunu kaydeden Yarsan, kitabın bu alandaki bilimsel bilgi birikimini bir araya getirmeyi amaçladığını belirtti.

Türkiye’nin yaban hayatı zenginliğine vurgu

Kitabın ön sözünde Türkiye’nin coğrafyası, sahip olduğu yaşam alanları, coğrafi çeşitliliği ve mikroklimatik zenginliğinin yaban hayatı açısından önem taşıdığı aktarıldı.

Türkiye’nin Akdeniz, Anadolu-İran ve Kafkasya biyolojik çeşitlilik bölgelerinin kesişiminde bulunduğuna dikkat çekilirken, farklı iklim tipleri, topoğrafik çeşitlilik ve habitat zenginliğinin çok sayıda endemik tür ve yüksek genetik çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağladığı belirtildi.

Prof. Dr. Ender Yarsan, “Türkiye, olağanüstü bir biyolojik zenginliğe sahiptir.” ifadesini kullanarak, ülkenin doğal yapısının korunmasının taşıdığı öneme işaret etti.

Ön sözde Türkiye’nin yaban hayatı açısından taşıdığı zenginliğin yanı sıra karşı karşıya bulunduğu risklere de değinildi. Habitat kaybı, yasadışı avcılık, trafik kazaları, zehirlenmeler ve iklim değişikliğinin yaban hayvanları üzerinde ciddi baskılar oluşturduğu belirtildi.

Yarsan, “Bununla birlikte artan insan faaliyetleri, yaban hayatı yaşam alanlarını giderek daraltmakta ve bu değerli varlıklar üzerindeki tehditleri her geçen gün artırmaktadır.” ifadelerini kullandı.

Yaban hayvanları hekimliği 23 bölümde ele alındı

“Yaban Hayvanları Hekimliği” kitabı 23 bölümden oluşuyor. İçindekiler bölümüne göre eserin ilk bölümünde “Biyokimyasal ve Hematolojik Parametreler”, ikinci bölümünde “Yaban Hayvanlarının Beslenmesi”, üçüncü bölümünde ise “Yaban Hayvanlarında İlaç Kullanımı” konusu ele alınıyor.

Devam eden bölümlerde “Yaban Hayvanlarında Klinik Süreç”, “Yaban Hayvanlarında İlk Yardım ve Acil Girişimler”, “Yaban Hayatında Hijyen ve Dezenfeksiyon”, “Paraziter Hastalıklar”, “Viral Hastalıklar”, “Bakteriyel Hastalıklar” ve “Yabani Hayattaki Hayvanların Aşılanması” başlıkları bulunuyor.

Eserin 11’inci bölümünde “Yaban Hayatında Nekropsi ve Nekropsinin Önemi”, 12’nci bölümünde “Yaban Hayvanlarında Zehirlenmeler ve Tedavi”, 13’üncü bölümünde “Zoonoz Hastalıklar”, 14’üncü bölümünde “Anestezi”, 15’inci bölümünde ise “Cerrahi Uygulamalar” değerlendiriliyor.

Sonraki bölümlerde yaban hayvanlarında göz hastalıkları, rehabilitasyonun temel prensipleri ve doğaya salım stratejileri, zehirli bileşenler ve venomlar, yaban hayvan etlerinin gıda olarak kullanımı, yabani hayvanlarda reprodüksiyon, iklim değişikliği ve yaban hayvanları, doğada yaban hayvanları ile yaban hayvanlarında refah konuları işleniyor.

“Tek Sağlık perspektifini de kapsayan disiplinler arası bir bilim alanı”

Kitapta yaban hayvanlarının sağlık sorunları yalnızca bireysel tedavi kapsamında değerlendirilmezken, “Tek Sağlık (One Health)” yaklaşımına da dikkat çekiliyor.

Prof. Dr. Ender Yarsan, yaban hayvanlarının ekosistem içerisindeki konumuna ilişkin, “Yaban hayvanları; ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğinde aktif rol oynayan, hastalıkların epidemiyolojik döngüsünde yer alan, çevresel değişimlere duyarlı biyolojik göstergelerdir.” ifadelerini kullandı.

İklim değişikliği ve insan kaynaklı çevresel baskıların etkilerini de değerlendiren Yarsan, “İklim değişikliği, habitat kaybı, çevresel kirlilik, kontrolsüz avlanma ve antropojenik baskılar, günümüzde yaban hayvanlarının sağlığını ve popülasyon dinamiklerini doğrudan etkilemektedir.” dedi.

Yarsan, yaban hayvanları hekimliğinin geldiği noktayı ise “Bu nedenle Yaban Hayvanları Hekimliği, yalnızca bireysel tedavi yaklaşımlarını değil, popülasyon sağlığını, koruma biyolojisini ve ‘Tek Sağlık (One Health)’ perspektifini de kapsayan disiplinler arası bir bilim alanı haline gelmiştir.” sözleriyle değerlendirdi.

Farklı üniversitelerden akademisyenler aynı eserde buluştu

Kitabın yazar kadrosunda farklı üniversiteler ve uzmanlık alanlarından akademisyenler bulunuyor. Eserde Prof. Dr. Levent Altıntaş, Prof. Dr. Muhammed Enes Altuğ, Prof. Dr. Loğman Aslan, Prof. Dr. Ahmet Kürşat Azkur, Prof. Dr. Orhan Çorum, Prof. Dr. Hüsamettin Ekici, Prof. Dr. Seyfullah Haliloğlu, Prof. Dr. Şükrü Güngör, Prof. Dr. Muhammed Enes İnanç, Prof. Dr. Deniz İnnal, Prof. Dr. Cafer Tayer İşler, Prof. Dr. Emine Hesna Kandır, Prof. Dr. Halis Oğuz, Prof. Dr. Hakan Öztürk, Prof. Dr. Pınar Saçaklı, Prof. Dr. Zafer Sayın, Prof. Dr. Füsun Temamoğulları, Prof. Dr. Barış Atalay Uslu, Prof. Dr. Sevil Atalay Vural, Prof. Dr. Ender Yarsan ve Prof. Dr. Kader Yıldız yazarlar arasında yer alıyor.

Yazarların Ankara Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Mustafa Kemal Üniversitesi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Kırıkkale Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Harran Üniversitesi ve Cumhuriyet Üniversitesi gibi farklı yükseköğretim kurumlarında görev yaptığı görülüyor.

Bölümlerde ayrıca farklı akademik unvanlara sahip araştırmacılar ve veteriner hekimlerin katkıları bulunuyor. Böylece çalışma; farmakoloji ve toksikolojiden mikrobiyolojiye, parazitolojiden patolojiye, cerrahiden yaban hayvanı hastalıkları ve ekolojiye uzanan farklı uzmanlık alanlarını aynı kaynakta bir araya getiriyor.

“Bilimsel ve uygulamalı yönlerini bütüncül bir yaklaşımla ele almak amacıyla hazırlandı”

Eserin hedef kitlesini veteriner hekimler ve veteriner fakültesi öğrencilerinin yanı sıra akademisyenler, saha biyologları, rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan uzmanlar ve doğa koruma alanında çalışan paydaşlar oluşturuyor.

Prof. Dr. Ender Yarsan, kitabın hazırlanma amacını, “Elinizdeki bu eser, yaban hayvanları hekimliğinin bilimsel ve uygulamalı yönlerini bütüncül bir yaklaşımla ele almak amacıyla hazırlanmıştır.” sözleriyle açıkladı.

Kitabın teorik bilgilerle sınırlı kalmadığını belirten Yarsan, “Kitapta yer alan bölümler; saha koşullarından laboratuvar değerlendirmelerine, klinik uygulamalardan rehabilitasyon süreçlerine kadar geniş bir çerçeve sunmaktadır.” ifadelerini kullandı.

“Yaban Hayvanları Hekimliği”, yaban hayvanlarının sağlık ve refahının korunması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği ve doğa koruma çalışmalarının bilimsel bilgiyle desteklenmesi amacıyla veteriner hekimliği alanına yönelik kapsamlı bir başvuru kaynağı olarak hazırlandı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI