Kastamonu Ekonomisinde Dönüşüm Verimliliği Alarmı: Kaynaklar Performansa Tam Yansımıyor

Dr. Hakan Yurdakul tarafından hazırlanan "Kastamonu Kaynak-Araç-Performans Göstergeleri ve Dönüşüm Verimliliği Raporu" yayımlandı. 81 ilin 2013–2024 dönemine ait 240 bini aşkın gözlemini kapsayan rapor; illeri yalnızca çıktılarıyla değil, kaynaklarını performansa dönüştürme verimlilikleriyle de ölçüyor. Raporda, Kastamonu'nun ekonomik performans sıralamasında 25'inci, dönüşüm verimliliğinde ise 30'uncu sırada yer aldığı belirtilerek, ilin sahip olduğu potansiyeli tam olarak kullanamadığı ifade edildi. Raporda, "Kastamonu'nun -0,192 DVE değeri, sahip olduğu kaynakların önemli bir bölümünü performansa dönüştüremediğini gösteriyor." değerlendirmesi yer aldı.

“Kaynaklar var ancak dönüşüm mekanizması zayıf”
Raporda yer alan analizde, Kastamonu'nun kaynak kalitesi endeksinde 44'üncü, altyapı ve kurumsal kapasitede ise 41'inci sırada bulunduğu aktarıldı. Buna karşın performans endeksinde 25'inci sıraya yükselmesi dikkat çekti. Yurdakul, "Kaynaklar kısıtlı, ama dönüşüm güçlü; buna rağmen mevcut kapasite tam kullanılmıyor." ifadesini kullandı.

Ulaşım ve göç en kritik yapısal sorunlar
Raporda ulaşım erişilebilirliğinin Kastamonu'nun en zayıf alanlarından biri olduğu vurgulandı. "Ulaşım erişilebilirlik endeksi 0,207 ile Türkiye'de 49'uncu sırada. Bu durum yatırım cazibesini sınırlıyor." tespiti yapıldı. Ayrıca eğitimli genç nüfusun göç ettiğine dikkat çekilerek, "Sorun beşerî sermayenin üretilememesi değil, elde tutulamaması." denildi.

Demografik yapıya ilişkin değerlendirmede ise medyan yaşın 43,3 ile Türkiye'nin en yaşlı üçüncü ili olduğu ve bunun ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturduğu kaydedildi. Raporda, "Kastamonu'da hanelerin yüzde 40,2'sinde yaşlı nüfus bulunuyor; bu durum çalışma çağındaki nüfusunu daraltıyor." ifadeleri yer aldı.

İhracat ve gelir dengesi dikkat çekiyor
Kastamonu'nun 2024 yılında 275 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiği belirtilirken, kişi başı gelirin 12 bin 34 dolar seviyesinde olduğu açıklandı. Raporda, "İhracat orta düzeyde, ancak dönüşüm potansiyeli mevcut." değerlendirmesi yapıldı.

Vergi verilerinde ise tahsilat/tahakkuk oranının yüzde 77,4 ile Türkiye medyanının üzerinde olduğu ancak kişi başı vergi tahsilatının medyanın altında kaldığı ifade edildi. "Sorun tahsilat kalitesinde değil, vergi tabanının darlığında." tespiti raporda öne çıktı.

Sektörel yapı ‘çeşitlilik köprüsü’ olarak tanımlandı
Raporda Kastamonu ekonomisi "Çeşitlilik Köprüsü" kategorisinde değerlendirildi. Sektörlerin; tarım yüzde 27,6, sanayi yüzde 44,3, hizmet yüzde 28,1 ile dengeli bir dağılım sergilediği belirtilerek, "Birden fazla sektör katma değer üretiminde birbirini destekliyor." ifadesine yer verildi.

Siyasi davranışta ‘yüksek muhafazakârlık’ vurgusu
Raporun seçmenlerin ekonomik değişimlere tepkisinin ölçüldüğü siyasi analiz bölümünde ise Kastamonu'nun pragmatizm endeksinde 1,0 puanla 79'uncu sırada yer aldığı belirtildi. "Seçmen davranışında ekonomik göstergelerden ziyade parti sadakati belirleyici." değerlendirmesi yapıldı.

“Asıl kaldıraç performans artışı”
Raporda çözüm önerilerine de yer verilerek, dönüşüm verimliliğinin artırılması için performans artışının kritik olduğu vurgulandı. "Yalnızca performans endeksinde 0,05 artış, DVE'yi -0,192'den -0,142'ye taşıyabilir." ifadesiyle büyüme stratejisinin yönü işaret edildi. Yurdakul, raporun veri analizinin tek başına yeterli olmadığını, asıl dönüşümün sahada — yerel yapılarla, iş dünyasıyla ve karar alıcılarla doğrudan temas kurularak — anlaşılabileceğini vurguladı. Benzer analizleri halihazırda yürüttüğü bazı iller için saha çalışması sürecinde olan Yurdakul, bu çalışmaların ilin gerçek potansiyelini ve yatırımcıya sunulabilecek somut fırsatları ortaya koyduğunu belirtti.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI