KONAK KENT KONSEYİNDEN İZMİR ELEKTRİK FABRİKASI TEPKİSİ: “BU ALAN KAMUNUNDUR, TİCARET VE TURİZME AÇILMAMALI”

Konak Kent Konseyi, İzmir’in sanayi ve kültürel mirası arasında gösterilen İzmir Elektrik Fabrikası alanına ilişkin plan değişikliğine tepki gösterdi. Konsey, 12 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Konak ilçesi Umurbey Mahallesi’nde bulunan alanın ticaret ve turizm odaklı yapılaşmaya açılmasına yönelik plan değişikliğinin kabul edildiğini belirterek kararın kamusal kullanım anlayışını ortadan kaldırdığını ifade etti.

Konsey açıklamasında, 1928 yılında İzmir’in elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan Elektrik Fabrikası’nın genç Cumhuriyet’in kalkınma hamlelerinin önemli bir parçası olduğu vurgulandı. Açıklamada, fabrikanın aynı zamanda kentin sanayi, mimari ve kültür mirasının önemli bir unsuru olduğuna dikkat çekildi.

CUMHURİYET DÖNEMİNİN SANAYİ MİRASI

Konak Kent Konseyi tarafından yapılan açıklamada fabrikanın kuruluş sürecine ilişkin şu bilgiler paylaşıldı: “1925 yılında yerel yönetim tarafından, 1913 yılında imzalanan ve yabancı ortaklığa imtiyaz veren sözleşmeye dayanılarak Belçikalı bir şirkete elektrik üretimi amacıyla fabrika kurma hakkı verilmiştir. 18 Ekim 1928 tarihinde hizmete açılan fabrika taş kömürü ve linyit kömüründen elektrik üretmekteydi.”

Açıklamada, üretilen elektriğin İzmir’de sanayinin gelişmesine, ana caddelerin aydınlatılmasına ve atlı tramvayların yerini elektrikli tramvayların almasına katkı sağladığı ifade edildi.

KAMULAŞTIRMA SÜRECİ VE KAPANIŞ

Konsey, fabrikanın 27 Temmuz 1943 tarihinde yayımlanan kanun kapsamında kamulaştırıldığını ve 1944 yılında İzmir Belediyesi’ne devredildiğini hatırlattı. Açıklamada, fabrikanın daha sonra ETİ Bank’a ve ardından Türk Elektrik Kurumu’na devredildiği, 1989 yılında ise faaliyetlerinin sona erdiği belirtildi.

“KENT SAVUNUCULUĞU SÜRECİNDE İTİRAZ ETTİK”

Konak Kent Konseyi, alanın özelleştirilmesine yönelik girişimlere daha önce de karşı çıktıklarını belirtti. Açıklamada, “Kent Savunuculuğu içinde yer alan Konak Kent Konseyi olarak söz konusu alanın Özelleştirme İdaresi tarafından 23 Ocak 2018 tarihinde ihaleye çıkarıldığını öğrenmiş ve buna karşı çıkmıştık.” ifadeleri kullanıldı.

Aradan geçen süreçte 2024 yılında Özelleştirme İdaresi tarafından fabrikanın bulunduğu alanın imar planlarının ‘ticaret ve turizm alanı, trafo alanı ve yaya yolu’ olarak değiştirilmesinin talep edildiği hatırlatıldı.

“ALANIN KAMUSAL KİMLİĞİ ORTADAN KALDIRILIYOR”

12 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile plan değişikliğinin yürürlüğe girdiğini belirten Konsey, karara ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Alanın ticaret ve turizm odaklı yapılaşmaya açılmasıyla mevcut kamusal kullanım yaklaşımı ortadan kaldırılmış, yapılaşma yoğunluğu artırılmış ve tarihi yapının çevresi yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açılmıştır.”

Açıklamada bu durumun tarihi yapının çevresinin ticari yapılaşmayla kuşatılması anlamına geldiği ve daha önce dile getirilen endişeleri doğruladığı ifade edildi.

“ALAN KAMUNUNDUR”

Konak Kent Konseyi açıklamasında alanın kamusal kullanım amacıyla değerlendirilmesi gerektiğini belirterek şu çağrıyı yaptı: “Alana ilişkin talebimiz nettir. Bu alan kamunundur. İmar planlarında kültürel kullanıma ayrılmış çok yönlü bir mirastır. Kentin ihtiyacı olan modern sanat müzesi, sanayi müzesi ve kütüphane gibi kamusal işlevlerle değerlendirilmelidir.”

“KENTLİLERİ DAYANIŞMAYA ÇAĞIRIYORUZ”

Konsey açıklamasında ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesi’nin itirazlarının desteklendiği belirtilerek, “Bu konuda İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesinin itirazlarının sonuna kadar yanındayız.” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, “Kentin silüetini değiştirecek projelere karşı daha önce Basmane Çukuru ve Zorlu AVM süreçlerinde nasıl direndiysek, bu mücadelede de kentlileri yan yana durmaya çağırıyoruz.” denildi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI