Mersin Büyükşehir Belediyesi MINKA Projesi ile denizlerde biyolojik çeşitliliğin izlenmesine destek veriyor

Mersin Büyükşehir Belediyesi, MedCities (Akdeniz Kentleri Ağı) ve Avrupa Birliği Horizon 2020 Programı ANERIS Projesi ile yürütülen uluslararası iş birliği kapsamında, kıyı ve denizlerdeki canlı türlerinin kayıt altına alınmasını sağlayan MINKA Projesi’nin ikinci vatandaş bilimi etkinliğini gerçekleştirdi.

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde düzenlenen programda, biyolojik çeşitlilik ile iklim değişikliğiyle ilişkili çevresel göstergelerin vatandaş bilimi yoluyla izlenmesine yönelik teorik ve uygulamalı bilgiler paylaşıldı.

Etkinliğe Mersin Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı yetkilileri, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü akademisyenleri, üniversite öğrencileri ve sivil toplum kuruluşlarının üyeleri katıldı.

Çalışmayla katılımcıların MINKA vatandaş bilimi uygulamasını tanıması, biyolojik çeşitlilik ve iklim göstergelerinin izlenmesine ilişkin pratik beceriler kazanması ve kıyıda yaptıkları gözlemleri uygulama aracılığıyla veri sistemine aktarması amaçlandı.

Vatandaş bilimi ve biyolojik çeşitlilik ele alındı

Eğitimin ilk bölümünde ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nden Dr. Evrim Kalkan Tezcan, enstitünün ulusal ve uluslararası çalışmalarını anlattı. Tezcan, kurumun faaliyetlerinin yanı sıra kampüsteki biyolojik çeşitlilik konusunda katılımcılara bilgi verdi.

Mersin Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı Sıfır Atık Şefi ve Yeşil Dönüşüm Ofisi Koordinatörü Çevre Mühendisi Dr. Zeki Altun ise Yeşil Dönüşüm Ofisi çalışmaları kapsamında Mersin’in iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik konularındaki durumunu ele aldı.

Programda vatandaş biliminin yerel yönetimler açısından taşıdığı önem değerlendirilirken, MINKA platformunun yerel yönetimlerde nasıl kullanılabileceği ve Mersin’de hangi çevresel göstergelerin takip edilebileceği konusunda görüş alışverişinde bulunuldu.

MINKA uygulamasının veri doğrulama süreci anlatıldı

Dr. Evrim Kalkan Tezcan ve Dr. Meltem Ok tarafından gerçekleştirilen uygulamalı bölümde, MINKA mobil uygulamasının kullanımı gösterildi. Katılımcılara uygulamaya gözlem ekleme, fotoğraf ve konum bilgilerini kullanma ile toplanan verilerin doğrulanmasına ilişkin süreç aktarıldı.

MINKA Projesi Uygulama Mentoru Dr. Ayşegül Çil de platformun yerel ölçekte biyolojik çeşitlilik ve çevresel göstergelerin izlenmesindeki rolünü anlattı.

Katılımcılar kıyıda mini biomarathon yaptı

Eğitimin saha bölümünde küçük gruplara ayrılan katılımcılar, belirlenen alanda mini biomarathon gerçekleştirdi. Kıyı ve deniz ekosisteminde yapılan gözlemler MINKA uygulaması üzerinden sisteme aktarılırken, mentorlar katılımcılara teknik destek verdi.

Saha çalışmasının ardından sisteme girilen gözlemler değerlendirilerek katılımcıların deneyimleri ele alındı.

Dr. Altun: “Vatandaş bilimi etkinliğinin 2.’sini gerçekleştirdik”

Program hakkında bilgi veren Dr. Zeki Altun, Mersin Toplum Gönüllüleri Vakfı, Mersin Genç TEMA gönüllüleri ve Mersin Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğrencilerinin etkinlikte yer aldığını belirtti.

Dr. Altun, “MINKA Projesi kapsamında vatandaş bilimi etkinliğinin 2.’sini gerçekleştirdik. Mersin Toplum Gönüllüleri Vakfı, Mersin Genç Tema Gönüllüleri ve Mersin Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğrencileri ile bir süreç gerçekleştirdik. Bu etkinlikle beraber ilimizde ve bölgesel anlamda deniz biyoçeşitliliği noktasında deniz canlılarının önemi ve sisteme kaydının sağlanması ile tür çeşitliliği noktasında gerekli çalışmaları gerçekleştirdik.” dedi.

Etkinliğin teorik ve uygulamalı olarak iki bölümden oluştuğunu aktaran Altun, “Öncelikle Mersin’deki biyoçeşitlilik, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü'nün yapmış olduğu deniz çalışmaları ve kampüs kapsamındaki biyoçeşitlilik olmak üzere teknik konular değerlendirildi. Ardından da sahaya inilerek deniz canlıları gözlemlenip, MINKA platformuna kaydı sağlandı. 2026 yılı içerisinde bu proje kapsamında üçüncü bir etkinlik daha gerçekleşecek.” ifadelerini kullandı.

Dr. Çil: “MINKA, Avrupa’da aktif şekilde devam eden bir veri toplama sistemi”

MINKA Projesi Uygulama Mentoru Dr. Ayşegül Çil, vatandaş bilimi faaliyetlerine bilim insanı olmayan kişilerin de gönüllü olarak katılabildiğine dikkati çekti.

Çil, “Bilim insanı olan veya olmayan herkes, uzmanlarla ortak hareket ederek programa katılabilir. Bu biraz da merak meselesi ve bir öğrenme yöntemi. Avrupa’da aktif şekilde devam eden bir veri toplama sistemi.” dedi.

Vatandaşların sürece katılımının bilimsel veri tabanına katkı sağladığını ifade eden Çil, “Hem belediyelerin hem bilim enstitülerinin bütün bu verilere her an ulaşabilecek zamanları olmadığı için vatandaş bilimine ciddi şekilde ihtiyaçları var. Yöre halkının kendi alanında tanıdığı türleri kayıt altına alması da çok daha aktif bir bilim veri tabanı oluşturmakta.” diye konuştu.

Dr. Tezcan: “Bilim insanı olmayan vatandaşlar da çalışmaların parçası olabilir”

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nden Dr. Evrim Kalkan Tezcan, kampüste gerçekleştirilen biomarathon ile kıyı ve deniz ekosistemindeki canlıların kayıt altına alındığını söyledi.

Tezcan, “Etkinlik kapsamında enstitümüzün kampüsünde bir biomarathon yaptık. Kıyı ve deniz ekosisteminde gördüğümüz deniz canlılarını, bizim uzmanlığımız ve arkadaşların gönüllülüğüyle kayıt altına almaya çalıştık.” dedi.

Çalışmanın amaçlarından birinin deniz ve çevre konusunda farkındalık oluşturmak olduğunu belirten Tezcan, “Burada amaç; bilim insanı olmayan vatandaşların da denizle etkileşimini sağlamak, farkındalığını artırmak ve onların da bilimsel çalışmaların bir parçası olabileceğini göstermekti.” ifadelerini kullandı.

Tezcan ayrıca vatandaşların ve özellikle çocukların deniz ve çevre konusunda farkındalık kazanmasının önemine işaret ederek, yerel yönetimlerin öncülüğünde gerçekleştirilen ortak etkinliklerin artmasından memnuniyet duyduklarını kaydetti.

Öğrenciler gözlemledikleri türleri MINKA’ya kaydetti

Mersin Üniversitesi Biyoloji Bölümü 4. sınıf öğrencisi Mustafa Çınar, etkinliğin eğitim gördüğü alanla doğrudan ilişkili olduğunu belirterek, “MINKA uygulaması, Mersin'in biyoçeşitliliğini tanımamız açısından çok önemli. Teorikte gördüğümüz türleri sahada inceleme fırsatı bulduk. Çok verimli oldu. MINKA uygulaması, herkesin kullanması gereken bir uygulama. Biyoçeşitliliğin tanımlanması açısından önemli.” dedi.

Mersin Üniversitesi Elektronik Teknolojisi Bölümü 2. sınıf öğrencisi Ahmet Ali Bilici de “Öncelikle Akdeniz’de yaşayan balık türlerini öğrendik. Telefonumuza MINKA uygulamasını indirdik. Kampüsün sahilinde değişik türleri gözlemleme fırsatımız oldu. Bu gözlemlediğimiz türlerin fotoğrafını çekerek MINKA uygulamasına yükledik. Bunları öğrenmek için biyolog olmamıza gerek yok.” ifadelerini kullandı.

Toplum Gönüllüleri Vakfı Koordinatörü Ayser Çeri, “Daha önce deniz canlıları hakkında pek bir bilgim yoktu. Fakat MINKA Projesi sayesinde hem deniz canlılarını tanıdım hem de sahada gözleme şansına kavuştum.” diye konuştu.

Mersin Üniversitesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölümü öğrencisi ve Genç TEMA Topluluğu Başkan Yardımcısı Nermin Encü ise farklı bir bölümde eğitim görmesine rağmen vatandaş bilimi çalışmalarına katkı sağlayabildiğini belirterek, “Özellikle bilmediğim balık türleri vardı ve çok şey öğrendim. Bölümüm farklı bir bölüm. Yaptığım iş bundan farklı bir iş, ama ona rağmen vatandaş farkındalığı açısından ben de bir şeyler yapabiliyorum. Uygulamayı indirdim. Günlük hayatımda da kullanmaya devam edeceğim.” dedi.