TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş: “Yeni anayasa yapılması şarttır, elzemdir ve vakti gelmiştir”

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, 25 Eylül 2026 Cuma günü TBMM Tören Salonu’nda düzenlenen 28. Dönem 4. Yasama Yılı Değerlendirme Toplantısı kapsamında parlamento muhabirleriyle bir araya geldi. CUMHA Cumhur Haber Ajansı’nın da takip ettiği toplantıda Kurtulmuş, 1 Ekim 2025’te başlayan yasama yılındaki faaliyetleri değerlendirdi, ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Kurtulmuş, dönemin faaliyetlerini yasama ve denetim, temsil ve parlamenter diplomasi, tanıtım ve organizasyonlar ile gerçekleştirilen projeler ve sunulan hizmetler olmak üzere dört ana başlıkta değerlendirdi.

“36 kanun kabul edildi, 41 TBMM kararı alındı”

TBMM’nin yoğun bir yasama dönemini geride bıraktığını belirten Kurtulmuş, milletvekilleri tarafından 571 kanun teklifinin Meclise sunulduğunu açıkladı. Cumhurbaşkanlığı tarafından bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerinin de TBMM Başkanlığına sunulduğunu kaydeden Kurtulmuş, Genel Kurul gündeminde 121, komisyonlarda ise 3 bin 538 kanun teklifinin bulunduğunu ifade etti.

Kurtulmuş, “Bu dönemde, 4. Yasama Yılı’nda 36 kanun kabul edilmiş, 41 Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı alınmıştır.” dedi.

Meclisin 125 birleşimde toplam 929 saat 21 dakika çalıştığını aktaran Kurtulmuş, yaklaşık 24 bin 150 sayfa tutanak tutulduğunu bildirdi. İhtisas ve araştırma komisyonlarında ise 901 saat çalışma gerçekleştirildiğini, 27 bin sayfayı aşkın tutanak oluşturulduğunu söyledi.

Kurtulmuş, “Türkiye Büyük Millet Meclisi herhalde dünyanın en yoğun çalışan meclislerinden birisidir.” ifadesini kullandı.

TBMM’de 1096 dokunulmazlık fezlekesi bekliyor

Yasama dokunulmazlığı dosyalarına ilişkin rakamları da paylaşan Kurtulmuş, 4. Yasama Yılı içerisinde TBMM Başkanlığına 160 yasama dokunulmazlığı fezlekesi sunulduğunu, Karma Komisyon’da ise toplam 1096 fezlekenin beklediğini açıkladı.

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nda 21 toplantı

Kurtulmuş, dönemin önemli çalışmalarından biri olarak Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nu gösterdi. Komisyonun 51 üyeden oluştuğunu, Meclisteki 11 siyasi partinin çalışmalara katıldığını belirten Kurtulmuş, siyasi partilerin yanı sıra sivil toplum kuruluşları, akademisyenler, eski Meclis başkanları ve siyasilerin görüşlerinin dinlendiğini kaydetti.

Komisyon kapsamında 21 toplantıda yaklaşık 90 saat müzakere yapıldığını ve 4 bin 318 sayfa tutanak tutulduğunu aktaran Kurtulmuş, komisyon raporunun 18 Şubat 2026 tarihinde 50 üyeden 47’sinin kabul oyuyla kabul edildiğini söyledi.

Kurtulmuş, rapora ilişkin, “Her şey değildir ama bir yol haritasıdır, bir çalışma perspektifidir.” değerlendirmesinde bulundu.

10 Ağustos 2026 tarihinde Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’nin 467 milletvekilinin oyuyla kabul edildiğini belirten Kurtulmuş, Meclisin açılmasının ardından süreç kapsamında görev yapacak izleme komisyonunun kurulacağını açıkladı.

“Meclisteki izleme komisyonu hızlı bir şekilde kurulacak”

Kurtulmuş, gazetecilerin izleme komisyonunun yapısına ilişkin sorusu üzerine komisyonun Meclisin açılmasından sonra siyasi parti gruplarıyla yapılacak istişarelerle şekillendirileceğini söyledi.

Kurtulmuş, “Partilerden de kendi güçleri oranında kendilerine düşen sayı kadar bu komisyona üye vermelerini talep edeceğiz.” dedi.

Komisyonun klasik Meclis komisyonlarından farklı bir yapıda olacağını belirten Kurtulmuş, üye sayısı ve çalışma prensiplerinin siyasi partilerle yapılacak müzakerelerin ardından ortaya çıkacağını ifade etti.

Kurtulmuş, “Herhalde öyle çok geniş bir komisyon olmasına ihtiyaç yok, daha fonksiyonel bir komisyon şeklinde bunu kurarız.” diye konuştu.

Komisyonun süreçteki konumunu anlatan Kurtulmuş, Türkiye modelinde yabancı bir “üçüncü göz” bulunmadığını belirterek, “Üçüncü göz bizatihi milletin kendisidir. Milleti temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisi’dir.” ifadelerini kullandı.

Kurtulmuş’tan süreç mesajı: “Her şey tıkır tıkır yolunda işliyor”

Silah bırakma ve fesih sürecine ilişkin sahadaki gelişmelerin sorulması üzerine Kurtulmuş, ilgili birimlerin gelişmeleri takip ettiğini söyledi.

Kurtulmuş, “Her şey tıkır tıkır yolunda işliyor. Allah’a çok şükür, Allah bozmasın.” dedi.

Sürecin provokasyonlara rağmen devam edeceğini savunan Kurtulmuş, Suriye ve Irak’taki gelişmelerin de bölgesel güvenlik açısından önemli olduğunu ifade etti.

Kurtulmuş, bundan sonraki dönemde TBMM’ye üç sorumluluk düştüğünü belirterek bunları sürecin takibi, silahsızlanma ve fesih konusundaki çalışmaların hukuk çerçevesinde izlenmesi ve ihtiyaç halinde yeni yasal düzenlemelerin müzakere edilmesi olarak sıraladı.

14 bin 354 yazılı soru önergesi verildi

TBMM’nin denetim faaliyetlerine ilişkin rakamları da paylaşan Kurtulmuş, 4. Yasama Yılı’nda toplam 14 bin 354 yazılı soru önergesi verildiğini, bunlardan 6 bin 720’sinin cevaplandırıldığını söyledi.

TBMM Başkanlığına yöneltilen 133 yazılı soru önergesinden 125’inin zamanında cevaplandırıldığını belirten Kurtulmuş, kalanların cevaplandırılma sürecinin devam ettiğini kaydetti.

Dönem içerisinde ayrıca 1403 Meclis araştırma önergesi verildiğini açıklayan Kurtulmuş, ittifakla kabul edilen 12 önerge sonucunda iki araştırma komisyonunun kurulduğunu söyledi. Kurtulmuş, bunların suça sürüklenen çocuklar ile okul olayları ve dijital riskleri araştıran komisyonlar olduğunu belirtti. Meclis Başkanlığına ayrıca 59 genel görüşme önergesi sunulduğunu bildirdi.

Parlamenter diplomaside 209 heyet yurt dışına gitti

Kurtulmuş, parlamenter diplomasinin uluslararası ilişkilerin önemli unsurlarından biri haline geldiğini belirterek uluslararası parlamenter asambleler kapsamında 191 toplantı veya karşılıklı ziyaret gerçekleştirildiğini söyledi.

İhtisas komisyonlarının 105 faaliyette bulunduğunu, 10 seçim gözlemine iştirak edildiğini ve parlamentolar arası dostluk gruplarının 52 etkinlik gerçekleştirdiğini açıklayan Kurtulmuş, TBMM’den 209 heyetin yurt dışına resmi ziyaret gerçekleştirdiğini, yabancı parlamentolardan 36 heyetin Türkiye’de ağırlandığını kaydetti.

Kurtulmuş, TBMM Başkanı olarak 8’i cumhurbaşkanı, devlet başkanı veya devlet başkan yardımcısı, 52’si meclis ve senato başkanı olmak üzere farklı düzeylerde 95 ikili görüşme gerçekleştirdiğini söyledi.

COP31 için Antalya mesajı

Uluslararası toplantılara da değinen Kurtulmuş, 15-19 Nisan 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu’na 157 ülkeden yaklaşık 2 bin 420 delegenin katıldığını söyledi.

29 Haziran 2026 tarihinde İstanbul’da NATO parlamenter zirvesinin gerçekleştirildiğini belirten Kurtulmuş, toplantıya 20 meclis başkanı ve 4 meclis başkan vekilinin katıldığını ifade etti.

Kurtulmuş, COP31 toplantısının 16 Kasım’da Antalya’da gerçekleştirileceğini, toplantının parlamenter ayağının Parlamentolar Arası Birlik ile TBMM tarafından ortaklaşa düzenleneceğini açıkladı.

Yeni anayasa tartışmaları: “Vakti gelmiştir”

Gazetecilerin yeni anayasa, TBMM İçtüzüğü, Siyasi Partiler Kanunu ve seçim mevzuatına ilişkin sorularını da yanıtlayan Kurtulmuş, anayasa, Meclis İçtüzüğü, Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu’nun ülkenin demokratik yapısı bakımından temel metinler olduğunu söyledi.

Kurtulmuş, yeni anayasa konusunda, “Herkesin ‘Bu benim anayasam’ diye sahipleneceği bir anayasanın oluşması lazım. Bu şarttır, elzemdir ve vakti gelmiştir.” ifadelerini kullandı.

Mevcut Meclis kompozisyonunun yeni anayasa çalışması bakımından uygun olduğunu savunan Kurtulmuş, hiçbir siyasi partinin tek başına anayasa yapma çoğunluğuna sahip olmadığını hatırlattı.

Kurtulmuş, “Herkesin kendi ideal anayasası kendisine ama ortak, Türkiye’nin bugünkü ihtiyaçlarını karşılayacak ve Türkiye’yi geleceğe taşıyacak güçlü, demokrat, katılımcı bir anayasa yapılmalıdır.” dedi.

Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu’nda da değişiklik ihtiyacı bulunduğunu belirten Kurtulmuş, siyasi ahlak veya siyasi etik yasasının oluşturulmasının da demokrasiye katkı sağlayacağını ifade etti.

“Yeni anayasa süreci başka, Terörsüz Türkiye süreci başka”

Yeni anayasa çalışmaları ile Terörsüz Türkiye olarak adlandırılan sürecin birlikte yürütülüp yürütülmeyeceğine ilişkin soru üzerine Kurtulmuş, iki konunun birbirinden ayrı tutulduğunu söyledi.

Kurtulmuş, “Bu süreç başka bir şey, anayasa süreci başka bir şey. Hiçbir şekilde yeni anayasa sürecinin Terörsüz Türkiye meselesiyle karıştırılmamasına özel bir özen gösterildi.” dedi.

Her iki başlığın da TBMM’nin çalışma alanında olduğunu ifade eden Kurtulmuş, anayasa tartışmalarının ayrı bir süreç olarak sürdürülmesi gerektiğini belirtti.

Erken seçim sorusuna “Beklemiyorum” yanıtı

Erken seçim tartışmalarına ilişkin soruya Kurtulmuş, “Beklemiyorum. Şu anda erken seçim tartışmalarının yeri ve zamanı değildir.” yanıtını verdi.

Türkiye’de hukuki kavramın “seçimlerin yenilenmesi” olduğunu hatırlatan Kurtulmuş, “Seçimlerin yenilenmesi kararını alacak olan merci Türkiye Büyük Millet Meclisi’dir.” dedi.

Cumhurbaşkanlığı adaylığına ilişkin tartışmalar konusunda siyasi değerlendirmeye girmeyeceğini belirten Kurtulmuş, TBMM’nin seçimlerin yenilenmesi kararının nasıl alınacağının mevzuatta belli olduğunu söyledi.

“Basın emekçilerinin yanındayım”

Toplantının son bölümünde basın çalışanlarının özlük haklarına ilişkin bir soru da Kurtulmuş’a yöneltildi. Kurtulmuş, “Basın emekçilerinin yanındayım. Bütün gücümüzle bizlere ileteceğiniz her türlü çabanızın, desteğinizin, teklifinizin gerçekleşmesi için biz de size destek oluruz.” ifadelerini kullandı.

TBMM’nin yürüttüğü projeler ve tasarruf çalışmalarını da anlatan Kurtulmuş, Haziran 2023’ten bu yana alınan tedbirlerle 2,5 milyon kilovatsaat elektrik, 300 bin metreküp doğal gaz ve 20 bin ton su tasarrufu sağlandığını söyledi.

Konya’da güneş enerjisi santrali kurulmasına yönelik çalışmaların başladığını belirten Kurtulmuş, TBMM çok katlı otoparkında da güneş enerjisi projesi üzerinde çalışıldığını ifade etti. Yenilenebilir enerji yatırımlarının bugünkü değerlerle yaklaşık 115 milyon liralık ekonomik katkı sağlamasının öngörüldüğünü aktardı.

Kurtulmuş, değerlendirmesinin ardından parlamento muhabirlerinin yeni anayasa, İçtüzük, seçimlerin yenilenmesi, bölgesel gelişmeler, basın çalışanlarının hakları ve Meclisin yeni dönemde üstleneceği çalışmalara ilişkin sorularını yanıtladı.