Ticaret Bakanlığı kiralık araçlarda yetki belgesi, araç yaşı, depozito ve filo standartlarını yeniden düzenledi

Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe hizmet kalitesinin artırılması, kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi ile tüketici haklarının daha etkin korunması amacıyla hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik’in Resmî Gazete’de yayımlandığını açıkladı.

Bakanlık, düzenlemeyle motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerinin kurumsal bir yapıya kavuşturulacağını, işletmeler ve kiralamaya konu araçlar için yeni standart ve kurallar uygulanacağını bildirdi.

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, “Otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa yapısının tesis edilmesi ve tüketici memnuniyetinin artırılması amacıyla çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Yönetmelik, tüketiciler tarafından gerçekleştirilen kiralamaları kapsayacak. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, uzun süreli kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları ise düzenlemenin kapsamı dışında tutulacak.

Kiralama İşletmelerine Yetki Belgesi Zorunluluğu

Yeni düzenlemeye göre ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu olacak.

Yetki belgesi almak isteyen işletmelerin meslek odasına kayıtlı ve vergi mükellefi olması gerekecek. İş yerinin ikamet amacıyla veya yönetmelikte belirtilenler dışındaki mesleki ve ticari faaliyetlerde kullanılmaması da şartlar arasında bulunacak.

İşletme sorumluları için de eğitim, adli sicil ve mesleki yeterlilik kriterleri uygulanacak. Sorumluların en az ilköğretim mezunu olması, yönetmelikte belirtilen suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.

Kiralama faaliyetleri ile araçların takip ve kontrolünün sağlanması amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Ticaret Bakanlığı, sistemin 1 Ocak 2027 tarihine kadar faaliyete geçirilmesini öngörüyor. Yetki belgesi başvuruları ve belgeyle ilgili diğer işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek.

6 Yaşından Büyük Araçlar Kiraya Verilemeyecek

Yönetmelikle tüketici güvenliği ve hizmet kalitesi kapsamında kiralık araçların yaşına, kilometresine, bakım durumuna ve hasar geçmişine ilişkin kriterler de belirlendi.

Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiraya verilmesine izin verilmeyecek.

Kilometre sınırı içten yanmalı ve diğer kapsamdaki taşıtlarda 180 bin kilometre, elektrikli taşıtlarda ise 300 bin kilometre olacak. Bu sınırların üzerindeki araçlar kiralama faaliyetinde kullanılamayacak.

Periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların da tüketicilere kiralanması yasaklanacak.

Kiralama Filolarına Asgari Araç Şartı

Düzenleme, kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari araç sayısını da faaliyet gösterilen yerleşim yerinin niteliğine göre belirliyor.

Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.

Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçelerde ve büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 taşıt şartı uygulanacak.

Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerindeki işletmelere çevreci araç yükümlülüğü de getirilecek. Bu işletmelerin filolarında, birinin Türkiye’de üretilmesi koşuluyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulunması zorunlu olacak.

Ticaret Bakanlığı, söz konusu düzenlemeyle çevre dostu ulaşımın teşvik edilmesinin ve yerli üretimin desteklenmesinin hedeflendiğini bildirdi.

Depozitoya Üst Sınır Getirildi

Yönetmelikle tüketicilerin kiralama işlemlerinde karşılaşabileceği mağduriyetlerin önlenmesine yönelik depozito sınırlamaları da getirildi.

Buna göre 1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeliyle sınırlandırılacak.

Araç tüketici tarafından teslim edildikten sonra işletmenin depozitoyu 7 gün içerisinde iade etmesi zorunlu olacak.

Ön Ödemeli Rezervasyonlarda İptal Hakkı

Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketiciye değişiklik ve iptal hakkı da tanınacak. Taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması şartıyla tüketici, herhangi bir gerekçe göstermek zorunda kalmadan ve kesinti uygulanmadan rezervasyonunda değişiklik yapabilecek veya rezervasyonunu iptal edebilecek.

Böylece ön ödemeli kiralama işlemlerinde tüketicinin rezervasyon aşamasındaki haklarının açık kurallara bağlanması amaçlanıyor.

Olağan Aşınma İçin Ücret Alınamayacak

Yönetmeliğin tüketiciyi doğrudan ilgilendiren hükümlerinden biri de araçların olağan kullanımından kaynaklanan aşınma ve yıpranmalara ilişkin olacak.

İşletmeler, olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar nedeniyle tüketiciden ücret talep edemeyecek ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapamayacak.

Mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerekli kıldığı durumlarda işletmelerin kış lastiği sağlaması zorunlu olacak.

Sigorta güvenceleri de kiralama bedeline dahil edilecek. Kiracının sigortadan yararlanma hakkının ek ücret ödenmesi veya başka bir şartın yerine getirilmesine bağlanmasına izin verilmeyecek.

İşletme ile kiracının anlaşmaya vardığı durumlar dışında, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek.

Kiralama şirketleri ayrıca hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturmakla yükümlü olacak.

İlan ve Aracı Platformlar Yetki Belgesini Kontrol Edecek

Yeni düzenleme internet üzerinden araç kiralama hizmetlerine aracılık eden platformlar ile ilan platformlarını da kapsıyor.

Platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmaları yasaklanırken, kiralık araç ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığının kontrol edilmesi zorunlu olacak.

Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin söz konusu platformlara üye olması ve ilan vermesi engellenecek. Böylece internet ortamında gerçekleştirilen araç kiralama işlemlerinde de kayıtlı işletmeler üzerinden hizmet verilmesi ve tüketicilerin korunması amaçlanıyor.

Yönetmelik 1 Ocak 2027’de Yürürlüğe Girecek

Sektörün düzenlemelere uyum sağlaması ve gerekli sistem altyapısının tamamlanması amacıyla yönetmeliğin 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Mevcut kiralama işletmelerine yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre verilecek. Asgari taşıt sayısı ve araçların niteliklerine ilişkin şartların yerine getirilmesi için tanınan süre ise 1 Ocak 2028’de sona erecek.

Aracı ve ilan platformları için de geçiş süreci uygulanacak. Platformlarla kiralama işletmeleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027 tarihine kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.

Ticaret Bakanlığı, Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılacağını, sözleşme koşullarının netleştirileceğini, tüketici haklarının güçlendirileceğini ve kiralanan araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltileceğini kaydetti.

Bakanlık açıklamasında, “Düzenleme aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak.” denildi.

Ticaret Bakanlığı, sektörün sürdürülebilir büyümesine katkı sağlanırken tüketici haklarının korunması ve piyasanın sağlıklı işleyişinin temin edilmesine yönelik çalışmaların sürdürüleceğini bildirdi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI