CHP Genel Başkan Yardımcısı Av. Dr. Sezgin Tanrıkulu’ndan Adalet Bakanı Akın Gürlek’e 32 Soruluk Önerge: “Yargı Bağımsızlığı ve Cezaevleri Hakkında Yanıt Bekliyoruz”

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Av. Dr. Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yanıtlanması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na yazılı soru önergesi verdi. Tanrıkulu, önergesinde yargı sistemi, ceza infaz kurumları, insan hakları denetimleri ve kişisel veri güvenliği başta olmak üzere birçok alanda kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini belirtti.

Tanrıkulu, önergesinde Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun uygulamaları, cezaevlerindeki mevcut durum, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun başvuruları, Türkiye Adalet Akademisi’nin eğitim süreci ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun faaliyetlerine ilişkin toplam 32 soru yöneltti.

“Hâkim ve savcıların görev yeri değişiklikleri açıklanmalı”

Tanrıkulu, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na ilişkin bölümde son yıllardaki görev değişikliklerine dikkat çekti. Tanrıkulu, “2025 ve 2026 yıllarında görev yeri değiştirilen hâkim ve savcı sayısı kaçtır? Bu değişikliklerin kaçı talep dışı, yani re’sen gerçekleştirilmiştir?” sorusunu yöneltti.

Son beş yılda disiplin soruşturması açılan hâkim ve savcı sayısının da açıklanmasını isteyen Tanrıkulu, bu soruşturmaların kaçının beraatle sonuçlandığını ve kaçının meslekten ihraçla sonuçlandığını sordu. Tanrıkulu ayrıca, “Anayasa’nın 153. maddesi gereğince bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesi kararlarını uygulamayan hâkim ve savcılar hakkında herhangi bir disiplin işlemi yapılmış mıdır?” sorusunu da yöneltti.

Tanrıkulu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları doğrultusunda görev ihmali yaptığı değerlendirilen hâkim ve savcılar hakkında inceleme başlatılıp başlatılmadığını da sordu.

Cezaevlerinin kapasitesi ve ölümler gündemde

Tanrıkulu’nun önergesinde ceza infaz kurumlarının mevcut durumu da yer aldı. Tanrıkulu, Türkiye genelindeki toplam tutuklu ve hükümlü sayısının, cezaevlerinin toplam kapasitesinin ve doluluk oranının açıklanmasını istedi.

Son üç yıl içinde cezaevlerinde hayatını kaybeden tutuklu ve hükümlü sayısının ölüm nedenlerine göre dağılımını soran Tanrıkulu, cezaevlerinde ağır hasta ve yaşlı mahpuslara ilişkin verileri de talep etti.

Tanrıkulu, “Adli Tıp Kurumu tarafından ‘cezaevinde kalamaz’ raporu verilen ancak tahliye edilmeyen mahpus sayısı kaçtır?” sorusunu yönelterek 65 yaş üstü ve 75 yaş üstü mahpus sayısının da açıklanmasını istedi.

Cezaevlerinde çocuklar ve kötü muamele iddiaları

Önergede cezaevlerinde anneleriyle birlikte kalan çocuklara ilişkin veriler de yer aldı. Tanrıkulu, “Cezaevlerinde annesiyle birlikte kalan 0–6 yaş arası çocuk sayısı kaçtır?” sorusunu yönelterek bu çocuklara yönelik psikolojik, eğitim ve sağlık destek programlarının neler olduğunu sordu.

Tanrıkulu ayrıca son beş yılda cezaevlerinde açılan disiplin soruşturması sayısının ve bu soruşturmalar içinde kötü muamele iddialarına ilişkin olanların sayısının açıklanmasını talep etti.

İnsan hakları başvuruları ve denetimler

Tanrıkulu, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na 2025 yılında yapılan insan hakları ihlali başvurularının sayısını da sordu. Tanrıkulu, başvuruların kaçının kabul edildiğini, kaçının reddedildiğini ve kaçında yaptırım uygulandığını öğrenmek istedi.

Tanrıkulu ayrıca kurumun cezaevlerine yaptığı denetimlerin sayısını ve bu denetimler sonucunda tespit edilen ihlal sayılarını da gündeme getirdi. Tanrıkulu, kolluk kuvvetleri hakkında yapılan kötü muamele başvurularının kaçının yaptırımla sonuçlandığını da sordu.

Adalet Akademisi ve veri ihlalleri de soruldu

Tanrıkulu’nun önergesinde Türkiye Adalet Akademisi’nin eğitim süreci de yer aldı. Tanrıkulu, son beş yılda eğitimi tamamlayarak hâkim ve savcı olarak atanan kişi sayısını ve bu kişilerin mesleki geçmiş dağılımını sordu.

Tanrıkulu ayrıca mülakat komisyonlarında yürütme organı temsilcilerinin bulunup bulunmadığını ve akademi müfredatında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile anayasa hukuku eğitimlerinin toplam saat oranını öğrenmek istedi.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na ilişkin bölümde ise Tanrıkulu, son üç yılda kuruma yapılan veri ihlali bildirimlerinin sayısını, bunların kamu kurumları ve özel sektör dağılımını ve kamu kurumlarına verilen idari para cezalarının sayısını sordu.

“Kurumsal bağımsızlık ve reform takvimi nedir?”

Tanrıkulu, önergesinin son bölümünde kurumların bütçeleri ve idari bağımsızlıklarına ilişkin sorular yöneltti. Tanrıkulu, bu kurumların toplam bütçeleri içinde personel giderlerinin oranını ve bütçelerin ne kadarının yürütme organı tarafından belirlendiğini sordu.

Tanrıkulu ayrıca, “Bu kurumların idari ve mali özerkliğini güçlendirmeye yönelik bir reform planı var mıdır?” sorusunu yöneltti.

Tanrıkulu, anayasanın hukuk devleti ilkesi, yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkına ilişkin hükümlerine atıf yaparak, “Bu kurumların bağımsızlığını güçlendirmeye yönelik somut reform takvimi nedir?” sorusuna da yanıt istediğini ifade etti.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI