Türkiye'de satılan her iki otomobilden biri elektrikli veya hibrit, dizel dönemi fiilen kapanıyor

İLKE Vakfı İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM) tarafından yayımlanan İktisat İzleme Raporu 2025: Sürdürülebilir Büyüme ve Kalkınma, Türkiye otomobil pazarında elektrikli ve hibrit araçların yükselişini ortaya koydu. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre hibrit araçların pazar payı yüzde 32,4, tam elektrikli araçların payı ise yüzde 17,8 oldu. Böylece elektrik motoru altyapısına sahip araçların toplam payı yüzde 50,2'ye ulaştı.

Raporda, söz konusu değişimin Türkiye otomobil pazarında dizel araçların ağırlığının gerilediğini ve pazarın küresel otomotiv teknolojilerindeki dönüşümle güçlü biçimde entegre olduğunu gösterdiği belirtildi.

TOPLAM SATIŞ 1,3 MİLYONU AŞTI

Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı 2025'i 1 milyon 324 bin 542 adetlik satışla tamamladı. Otomobil satışları ise tarihte ilk kez 1 milyon 84 bin adede ulaştı. Hafif ticari araç segmenti de yüzde 16,4'lük büyümeyle toplam pazarın gelişiminde etkili oldu.

Tüketici tercihlerindeki değişim gövde tiplerine de yansıdı. SUV araçlar 671 bin 819 adet satılırken toplam otomobil pazarındaki payı yüzde 61,9 oldu. Böylece SUV'lar tarihi zirveye ulaşarak pazarın en yüksek paya sahip gövde tipi konumunu korudu.

DÖNÜŞÜMÜN ÜÇ TEMEL ETKENİ

İKAM raporunda elektrikli mobiliteye geçişin arkasında üç temel etken bulunduğu belirtildi. Bunlar, küresel ısınmayla mücadele kapsamında belirlenen net sıfır emisyon hedefleri, jeopolitik gelişmeler nedeniyle dalgalanan petrol fiyatları karşısında tüketicilerin daha öngörülebilir işletme maliyetlerine yönelmesi ve Avrupa Birliği'nin 2035'ten itibaren yeni içten yanmalı motorlu araç satışını fiilen sona erdirecek düzenlemelerinin oluşturduğu küresel ivme olarak sıralandı.

Raporda, Türkiye'nin ana ihracat pazarı olan Avrupa'daki rekabet gücünün korunması için elektrikli araçların iç pazardaki yaygınlaşmasının sürdürülmesi ve şarj altyapısının bu dönüşüm hızına uyumlu hale getirilmesi gerektiği vurgulandı.

OTOMOTİV İHRACATINDA 41,5 MİLYAR DOLARLIK REKOR

Otomotiv sektörü, iç pazardaki dönüşümün yanı sıra dış ticaretteki liderliğini de sürdürdü. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre sektörün 2025 ihracatı 41,5 milyar dolara ulaşarak rekor seviyeye çıktı. Otomotiv, Türkiye'nin toplam ihracatından en yüksek payı alan sektör oldu.

Türkiye'nin yıllık otomotiv üretim kapasitesinin 2 milyon adedin üzerinde olduğu ve üretimin yaklaşık yüzde 72'sinin ihraç edildiği belirtildi.

On İkinci Kalkınma Planı'nda ise 2028'e kadar üretim kapasitesinin 2,5 milyon adedin, otomotiv ihracatının da 50 milyar doların üzerine çıkarılması hedefleniyor. Planda ayrıca alternatif yakıtlı araçların üretimdeki payının yüzde 80'e yükseltilmesi öngörülüyor.

BATARYA GERİ DÖNÜŞÜMÜ İÇİN ULUSAL SİSTEM ÖNERİSİ

İKAM raporu, elektrikli araçlardaki dönüşümün sürdürülebilir olması için çeşitli politika önerilerine de yer verdi. Elektrikli araç bataryalarının geri dönüşümü, ikincil kullanımı ve güvenli şekilde imhası için ulusal bir sistem kurulması önerildi.

Raporda ayrıca kurulması planlanan Emisyon Ticaret Sistemi gelirlerinin otomotiv sanayisinin karbonsuzlaştırma projelerine yönlendirilmesi, yerli ve elektrikli araçlara vergi avantajı sağlanması ve şarj istasyonlarının içten yanmalı araçlar tarafından işgal edilmesini önleyecek caydırıcı yaptırımlar uygulanması önerileri sıralandı.

19 AKADEMİSYEN VE UZMANIN KATKISIYLA HAZIRLANDI

İktisat İzleme Raporu 2025: Sürdürülebilir Büyüme ve Kalkınma, İKAM tarafından yayımlanan İktisat İzleme Raporları serisinin beşinci çalışması olarak hazırlandı. 19 akademisyen ve uzmanın katkısıyla hazırlanan raporda Türkiye ekonomisi 6 ana tema ve 20 başlık altında değerlendirildi.

Otomotiv sektörüne ilişkin bölüm, Sakarya Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Ali Can Yenice tarafından kaleme alındı. Rapora İLKE Vakfı'nın ilke.org.tr adresi üzerinden erişilebiliyor.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI