CHP İzmir Milletvekili Ümit Özlale’nin Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki Eşel Mobil çağrısı sonrası düzenleme Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen torba yasa teklifinin kabul edilmesinin ardından enerji fiyatlarındaki artış riskine yönelik tartışmalar sürerken, CHP İzmir Milletvekili ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Politika Kurulu Başkanı Ümit Özlale’nin gündeme getirdiği Eşel Mobil Sistemi çağrısının ardından düzenleme Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Komisyondaki görüşmeler sırasında konuşan Ümit Özlale, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji fiyatlarında yaşanabilecek artışların Türkiye ekonomisine etkilerine dikkat çekmişti. Özlale, enerji maliyetlerindeki artışın ilk olarak sanayiden ziyade tarım sektöründe hissedileceğini söyledi.

Özlale, “Enerji fiyatlarındaki artışın ilk darbesini sanayi değil tarım sektörü alacak. Eğer ÖTV ve KDV’de gerekli vergi esnekliği sağlanmazsa hem tarım hem sanayi ciddi maliyet baskısıyla karşı karşıya kalacak. Eşel Mobil Sistemi geri getirilmezse bunun tarıma ve sanayiye vereceği tahribat, maliyetinden çok daha büyük olur.” ifadelerini kullandı.

Enerji fiyatlarındaki artışın mazot ve nakliye maliyetleri üzerinden gıda fiyatlarını yükselteceğini ve bunun da enflasyonu hızla yukarı çekebileceğini belirten Özlale, eşel mobil uygulamasının yeniden devreye alınmasının ekonomik etkileri azaltabileceğini vurguladı.

Özlale konuşmasında uygulamanın maliyetinin yönetilebilir olduğunu da belirterek, “Üç aylık bir eşel mobil uygulamasının maliyeti yaklaşık 70 milyar lira olur. Yıl sonuna kadar uygulanması hâlinde ise maliyetin 200 milyar liranın biraz üzerine çıkacağını öngörüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“YANLIŞ SÜBVANSİYON POLİTİKASI BOTAŞ’I ZARAR ETTİRİYOR”

Komisyonda görüşülen torba yasa teklifinde yer alan ve BOTAŞ’ın kamuya olan borçlarının Hazine’den alacağı görevlendirme bedelleriyle mahsuplaştırılmasını öngören düzenmeye de değinen Özlale, kurumun sürekli zarar etmesinin temel nedeninin yanlış sübvansiyon politikaları olduğunu söyledi.

Özlale, “Elektrik ve doğalgaz faturalarında uygulanan genel sübvansiyon sistemi hem kamu maliyesi üzerinde ciddi yük oluşturuyor hem de dar gelirli vatandaşları yeterince korumuyor.” dedi.

Enerji yoksulluğuyla mücadele için destek modelinin değiştirilmesi gerektiğini ifade eden Özlale, “Gerçekten ihtiyacı olan haneleri tespit edip belirli bir kilovatsaate kadar ücretsiz elektrik ya da doğalgaz desteği verilebilir. Böylece hem BOTAŞ ve EÜAŞ üzerindeki görev zararları azalır hem de dar gelirli vatandaşların ısınma ve aydınlanma sorunu daha etkili şekilde çözülür.” değerlendirmesinde bulundu.

“BAYRAM İKRAMİYELERİ ENFLASYONA GÖRE DEĞİL SEÇİM TAKVİMİNE GÖRE ARTIRILIYOR”

Ümit Özlale, komisyondaki konuşmasında emeklilere verilen bayram ikramiyelerinin yıllar içindeki artışına da değindi. Artışların enflasyon oranlarına göre değil seçim dönemlerine göre belirlendiğini savunan Özlale, “2018’de bin lira olarak başlayan bayram ikramiyesi 2019, 2020 ve 2021 yıllarında yaklaşık bin 100 lira civarında kaldı. 2023 seçim döneminde 3 bin liraya çıkarıldı, bugün 4 bin lira seviyesine getiriliyor. Tahmin ediyorum seçim yılında yine bir artış gelecek.” dedi.

Özlale, “Dolayısıyla burada artışların enflasyona göre değil başkanlık seçimlerine göre yapıldığını hepimiz görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

“İŞLEM ÜZERİNDEN AYRICA VERGİ ALMAK VERGİ İLKESİNE AYKIRIDIR”

Torba yasa teklifinde yer alan kripto varlık düzenlemelerine de değinen Özlale, işlem vergisi ile kazanç vergisinin birlikte uygulanmasının vergi ilkeleri açısından sorunlu olduğunu söyledi.

Özlale, “Bir yatırımcı bitcoin’den tether’a geçtiğinde herhangi bir kazanç elde etmese bile işlem vergisi ödeyecek. Oysa verginin mantığı kazanç üzerinden alınmasıdır. Eğer ortada bir kazanç varsa zaten onun vergisini ödüyorsunuz. İşlem üzerinden ayrıca vergi almak vergi ilkesine aykırıdır.” dedi.

Kripto varlık piyasasına yönelik düzenlemelerde hedefin net olması gerektiğini vurgulayan Özlale, “Amaç yerli kripto borsalarını ve blok zinciri teknolojisini geliştirmekse farklı bir yaklaşım gerekir. Eğer öncelik sadece vergilendirme ise o zaman da bunun sonuçlarının iyi hesaplanması gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.

Özlale, Hindistan’da uygulanan yüzde 30’luk kripto vergisinin piyasayı ciddi şekilde daralttığını hatırlatarak yüksek vergilendirmenin sektöre zarar verebileceğini söyledi.

“BEDELLİ ASKERLİK EŞİT VATANDAŞLIK İLKESİNİ ZEDELİYOR”

Komisyondaki görüşmelerde bedelli askerlik düzenlemesine de değinen Özlale, uygulamanın gençler arasında eşitsizlik hissi oluşturduğunu savundu.

Özlale, “Bugün yaklaşık 400 bin lira ödeyen bir genç bir ay askerlik yapıyor, ödeyemeyen altı ay askerlik yapıyor. Bu durum gençler arasında eşitsizlik hissi yaratıyor. Vatandaşın vatandaşla olan güvenini zedeleyen bir tablo ortaya çıkıyor.” dedi.

Bedelli askerlik uygulamasına maddi imkânı olmayan gençler için de erişimin kolaylaştırılması gerektiğini belirten Özlale, “Kamu bankaları aracılığıyla sıfır faizli ya da çok düşük faizli kredi imkânı sağlanabilir. Aksi takdirde bu uygulama gençler arasında eşitsizlik duygusunu derinleştirir.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI