Ege Üniversitesinde Türk Dünyasında Atatürk’ün Mirası ve Balkanlar’dan Türkistan’a Uzanan Etkisi Akademisyenler Tarafından Ele Alındı

Ege Üniversitesinde Atatürk’ün Türk Dünyasındaki Mirası Konuşuldu

Ege Üniversitesi, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ebediyete intikalinin 88. yıl dönümünde bilimsel bir etkinlikle andı. Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi iş birliğinde “Ebediyete İntikalinin 88. Yılında Atatürk'ü Anma Paneli: Türk Dünyasında Atatürk” başlıklı etkinlik gerçekleştirildi.

Panelde Atatürk’ün Türk dünyası açısından taşıdığı anlam, bağımsızlık mücadelesi, modernleşme düşüncesi ve farklı coğrafyalarda bıraktığı tarihsel izler ele alındı. Balkanlar’dan Türkistan’a ve Azerbaycan’a uzanan geniş coğrafyada Atatürk algısı, tarihsel ve kültürel belgeler ışığında değerlendirildi.

Moderatörlüğünü Ege Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Vehbi Günay’ın üstlendiği panele, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alimcan İnayet, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beycan Hocaoğlu ve Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Kamal Salimov konuşmacı olarak katıldı.

“Atatürk’ü Hürmetle, Şükranla ve Rahmetle Anıyoruz”

Panelde konuşan Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Atıf Akgün, Atatürk’ün 88. ölüm yıl dönümünde saygı ve minnetle anıldığını belirterek, “Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, ebediyete irtihalinin 88. yıl dönümünde; hürmetle, şükranla, rahmetle ve büyük bir özlemle anıyoruz. Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü olarak düzenlediğimiz bu anlamlı etkinliğe katkı sunan herkese teşekkür ederim” dedi.

Panelin moderatörlüğünü de yapan Prof. Dr. Vehbi Günay, Atatürk’ün Türk milleti açısından tarihsel önemine değinerek, “Seksen sekiz yıl önce, devletimizin kurucu önderi Gazi Mareşal ve Cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal Atatürk, elli yedi yaşında hayata veda etti. Kendisine Allah’tan rahmet diliyorum. Mekânı cennet olsun” ifadelerini kullandı.

Atatürk’ün milletine adanmış bir lider olduğunu vurgulayan Günay, “Türk milletinin geçtiğimiz yüzyılda yetiştirdiği bu en büyük lideri, komutanı ve devlet adamını; 'Varlıkta bir fevkaladelik varsa Türk olarak dünyaya gelmiş olmamdır' diyerek kendisini milletine adayan ve varlığını Türk varlığına armağan eden bilge liderimizi, her yıl olduğu gibi bugün de rahmet ve minnetle anıyoruz. Hatırasını yâd ediyor, manevi huzurunda saygıyla eğiliyoruz” diye konuştu.

Panelin amacına ilişkin değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Günay, Atatürk’ün Türkiye dışındaki coğrafyalarda nasıl görüldüğünün ve algılandığının ele alınacağını belirterek, “Bugünkü panelimizde, Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk’ün Türkiye dışındaki coğrafyalarda nasıl görüldüğünü ve algılandığını, yine o topraklara mensup değerli hocalarımızdan dinleyeceğiz. Bir başka ifadeyle; Atatürk’ün fikir dünyasının gelişiminde büyük etkisi olan merhum Ziya Gökalp’in 'büyük ve ebedi ülke' olarak tanımladığı Turan coğrafyasındaki Atatürk algısını ele alacağız” dedi.

“Atatürk, Bağımsızlığın ve Modernleşmenin Evrensel Sembolü”

Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alimcan İnayet, Atatürk’ün Türkistan’dan Uzak Doğu’ya uzanan coğrafyada emperyalizme karşı direnişin, bağımsızlığın ve modernleşmenin sembolü olarak görüldüğünü ifade etti.

Atatürk’ün esir milletler için önemli bir ilham kaynağı olduğunu belirten Prof. Dr. İnayet, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk; Türkistan’dan Uzak Doğu’ya uzanan geniş coğrafyada emperyalizme karşı direnişin, bağımsızlığın ve modernleşmenin evrensel bir sembolü olarak görülmüş, esir milletler için büyük bir ilham kaynağı olmuştur” dedi.

Atatürk’ün uluslararası alandaki etkisinin tarihsel belgelerle de ortaya konulduğunu kaydeden İnayet, Kaşgar’da yayımlanan “Şark-i Türkistan Hayatı” gibi yerel yayınlarda Atatürk’ün uluslararası itibarına ve Türkiye’de gerçekleştirilen reformlara övgüyle yer verildiğini aktardı. İnayet, Çin lideri Çan Kay Şek’in de Atatürk’ün mücadelesini kendi milletine örnek gösterdiğini belirtti.

Türkistan ile Türkiye arasındaki tarihsel bağın önemli simgelerinden birinin Kurtuluş Savaşı sırasında Atatürk’e hediye edilen emanetler olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İnayet, “Kurtuluş Savaşı döneminde Türkistan halkı tarafından Atatürk’e hediye edilen Kur'an-ı Kerim ve üç kılıç ise, Türkiye ile Türkistan coğrafyası arasındaki bu derin gönül bağının ve ortak bağımsızlık inancının en somut tarihi nişanesi olmuştur” ifadelerini kullandı.

“Azerbaycan'ın Kederi Kederimiz, Sevinci Sevincimizdir”

Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Kamal Salimov, Azerbaycan Türklerinin Atatürk’e duyduğu sevgi ve saygının tarihsel süreçte kesintiye uğramadığını dile getirdi.

Azerbaycan’da 1918’den günümüze kadar farklı yönetimlerin ve liderlerin görev yaptığını ancak Atatürk’e yönelik saygının değişmediğini belirten Salimov, “Azerbaycan tarihinde 1918’den günümüze kadar yönetimler ve liderler değişse de sarsılmaz bir saygı ve sevgiyle anılan yegâne şahsiyet daima Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmuştur” dedi.

1918 yılında Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’yü kurtarmasıyla güçlenen Türkiye-Azerbaycan kardeşliğine değinen Salimov, 1921 yılında Sakarya Zaferi dolayısıyla Azerbaycan Elçisi İbrahim Abilov’un tebrik mesajına Atatürk’ün verdiği yanıtın iki halk arasındaki bağın önemli göstergelerinden biri olduğunu söyledi.

Salimov, Atatürk’ün söz konusu telgrafında yer alan “Azerbaycan'ın kederi kederimiz, sevinci sevincimizdir” ifadesinin, yıllar sonra Haydar Aliyev tarafından dile getirilen “Bir millet, iki devlet” şiarının tarihsel temelini oluşturduğunu kaydetti. Bu sözlerin iki halk arasındaki ortak milli bilincin ve kardeşlik bağının önemli bir ifadesi olduğunu vurguladı.

“Atatürk, Balkanlar İçin Yeniden Var Oluş Ümidinin Simgesi Oldu”

İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beycan Hocaoğlu ise Atatürk’ün Balkan Türkleri açısından taşıdığı tarihsel ve kültürel anlamı değerlendirdi.

Balkan Savaşları sonrasında yaşanan toprak kayıpları, zorunlu askerlik uygulamaları ve büyük göçlerin Balkan Türkleri üzerinde derin etkiler bıraktığını belirten Hocaoğlu, Mustafa Kemal Atatürk ve kurduğu Türkiye Cumhuriyeti’nin bu toplumlar için güven ve umut kaynağı olduğunu ifade etti.

Hocaoğlu, “Balkan Savaşları sonrasında toprak kaybı, zorunlu askerlik ve büyük göç trajedileriyle derin bir yıkım yaşayan Balkan Türkleri için Mustafa Kemal Atatürk ve kurduğu Türkiye Cumhuriyeti; bir güven kapısı, sığınak ve yeniden var oluş ümidinin simgesi olmuştur” diye konuştu.

Atatürk’ün Bulgaristan’daki tarihsel algısının zaman içerisinde değiştiğine dikkat çeken Doç. Dr. Hocaoğlu, 1913-1915 yılları arasında Sofya’da askerî ataşe olarak görev yapan Atatürk’ün bugün yalnızca romantik anlatılar üzerinden değil, hedefleri bulunan gerçekçi ve stratejik bir devlet adamı kimliğiyle değerlendirildiğini belirtti.

Türkiye ile Bulgaristan arasındaki tarihsel ilişkilere de değinen Hocaoğlu, “Geçmişteki savaşların yanı sıra I. Dünya Savaşı’ndaki silah arkadaşlığı gibi ortak tarihî tecrübeleri de barındıran bu bağlamda Atatürk, vefatının üzerinden geçen zamana rağmen bugün Türkiye ile Bulgaristan ve genel olarak Balkanlar arasında dostluğu pekiştiren stratejik ve kültürel bir köprü vazifesi görmeye devam etmektedir” ifadelerini kullandı.

Konuşmacılara Teşekkür Belgesi Verildi

Panel, katılımcı akademisyenlerin Atatürk’ün Türk dünyasındaki tarihsel mirasına ilişkin değerlendirmelerinin ardından sona erdi. Etkinliğin sonunda Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Atıf Akgün tarafından panel konuşmacılarına Teşekkür Belgesi takdim edildi.