Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Şeyma Büyükkömürcü: “Adım sayısına değil temponuza kulak verin”

Medicana International İzmir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Şeyma Büyükkömürcü, son dönemde yapılan bilimsel çalışmaların yürüme hızını vücudun biyolojik yaşını ve genel sağlık durumunu yansıtan “altıncı yaşamsal bulgu” olarak değerlendirdiğini belirtti. Yürüme temposunun kalp ve damar sağlığından kas gücüne, sinir sisteminden denge mekanizmasına kadar birçok fizyolojik süreç hakkında bilgi verebildiğini ifade eden Büyükkömürcü, özellikle yürüme hızında ortaya çıkan ani değişimlerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.

“Yürüme Hızı Vücudun Altıncı Yaşamsal Bulgusu”

Günlük yaşamda yürüyüşün çoğunlukla bir yerden başka bir yere ulaşmak amacıyla gerçekleştirildiğini belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, bilimsel araştırmaların yürüme hızının sağlık açısından çok daha kapsamlı bir gösterge olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.

Büyükkömürcü, yürüme hızının genel vücut direnci hakkında önemli bilgiler sunduğunu belirterek şu açıklamada bulundu:

“Yürüme hızı artık vücudun ‘altıncı yaşamsal bulgusu’ olarak kabul ediliyor. Nasıl ki tansiyon ya da vücut ısısı sağlık durumu hakkında anlık ipucu verebiliyorsa, yürüme hızı da kalp kaslarından, sinir sistemine kadar genel vücut direnci hakkında tüm sistemin durumunu ele veriyor.”

Whitehall II kohort çalışması gibi uzun süreli bilimsel araştırmalara dikkat çeken Büyükkömürcü, yürüme hızının kişinin biyolojik yaşını değerlendirmede önemli bir gösterge olarak ele alındığını kaydetti.

Büyükkömürcü, bireyin hareket kabiliyeti ve yürüyüş temposunun vücuttaki farklı sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışması hakkında ipuçları taşıdığını belirtti.

“Adım Sayınız Değil, Temponuz Önemli”

Yürüme hızında zamanla ortaya çıkan belirgin yavaşlamaların bazı sağlık sorunlarına işaret edebileceğini ifade eden Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, bu değişimlerin yalnızca yaşlanmayla ilişkilendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Büyükkömürcü, yavaşlayan adımların arkasında farklı fizyolojik nedenler bulunabileceğini belirterek şunları söyledi:

“Eğer adımlar ağırlaşmaya başladıysa, bu durum vücudun alarm mekanizması olabilir. Arka planda; kardiyovasküler rezerv kaybı, sarkopeni, beyin ile kaslar arasındaki uyumda aksama ve benzeri fizyolojik süreçler yatıyor olabilir.”

Günümüzde akıllı telefonlar ve giyilebilir teknolojiler sayesinde günlük adım sayısının kolaylıkla takip edilebildiğini hatırlatan Büyükkömürcü, bu uygulamaların hareketliliği artırmak açısından önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu ifade etti.

Ancak yalnızca günlük adım sayısına odaklanmanın yeterli olmadığını belirten Büyükkömürcü, yürüyüşün temposunun da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Bu harika bir motivasyon aracıdır; ancak güncel bilimsel veriler temponun (dakikadaki adım hızının), toplam adım miktarından çok daha kritik bir gösterge olduğunu ortaya koyuyor. Gün içine yayılmış yavaş, dur-kalk dolu binlerce adımdan ziyade; kardiyovasküler sistemi ve kasları belli bir eşiğin üzerinde çalıştıran canlı ve tempolu yürüyüşler fizyolojik olarak çok daha değerlidir. Önemli olan ne kadar çok adım atıldığı değil, o adımları atarken yakalanılan dinamik ritimdir.”

“Bu Belirtiler Yaşlılığın Olağan Bir Sonucu Değil”

Yaş ilerledikçe yürüyüş hızında hafif bir azalma görülebileceğini belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, özellikle ani ve belirgin yavaşlamaların mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yürüyüş sırasında ortaya çıkan denge kaybı, düşme korkusu, eklem ağrıları ve nefes darlığı gibi belirtilerin farklı hastalıkların habercisi olabileceğine dikkat çeken Büyükkömürcü, şu uyarıda bulundu:

“Yaş alırken adımlarda hafif bir yavaşlama normal karşılanabilir; ancak bu süreç ani ve keskin olmamalıdır. Ama eğer normal yürüme hızında birdenbire ve belirgin bir düşüş fark ediliyorsa, yürürken denge kaybı, sağa sola savrulma veya düşme korkusu varsa, yürüyüş mesafesini kısıtlayan kalça-diz veya bel ağrıları eşlik ediyorsa, yürürken açıklanamayan nefes darlığı veya aşırı tükenmişlik hissediliyorsa bunlar asla ‘yaşlılığın olağan bir sonucudur’ şeklinde değerlendirilmemelidir. Eklem kireçlenmelerinden gizli nörolojik veya kardiyak durumlara kadar pek çok sorunun erken habercisi olabilir.”

Büyükkömürcü, yürüme hızındaki ani değişimlerin, denge problemlerinin ve açıklanamayan fiziksel zorlanmaların sağlık uzmanları tarafından değerlendirilmesinin önem taşıdığını kaydetti.

“Yürüme Yavaşlığı Kader Olarak Kabul Edilmemeli”

Yürüme hızındaki azalmanın her zaman kalıcı bir durum olmadığını belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarıyla hareket kabiliyetinin geliştirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

Yürümekte zorlanan bireylerin öncelikle klinik değerlendirmeden geçirilmesi gerektiğini aktaran Büyükkömürcü, kas zayıflıkları, eklem hareket kısıtlılıkları ve denge sorunlarının belirlenmesinin ardından kişiye özel rehabilitasyon programlarının oluşturulduğunu söyledi.

Büyükkömürcü, tedavi sürecine ilişkin şu bilgileri paylaştı:

“Yürüme hızında düşüş yaşayan veya adım atmakta zorlanan bireyler fizik tedavi uzmanları tarafından klinik değerlendirmeden geçirilir. Hangi kas gruplarının zayıfladığı, eklem kısıtlılıkları ve denge problemleri saptanarak kişiye özel bir plan oluşturulur. Hedefe yönelik güçlendirme programlarıyla alt ekstremite kaslarının yeniden aktive edilmesi ve eklemlerdeki hareket kabiliyetinin artırılması hedeflenir.”

Denge ve postür rehabilitasyonunun da tedavi sürecinde önemli yer tuttuğunu belirten Büyükkömürcü, uygulanan programlarla düşme riskinin azaltılmasının ve bireylerin bağımsız hareket kabiliyetinin desteklenmesinin amaçlandığını kaydetti.

“İlk 5 Dakikayı Isınmaya Ayırın”

Yürüyüşün koruyucu sağlık uygulamalarının önemli bir parçası olduğunu belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, doğru tempo ve yürüyüş tekniğinin sağlık açısından önem taşıdığını vurguladı.

Yürüyüş temposunun birdenbire değil, kademeli olarak artırılması gerektiğini ifade eden Büyükkömürcü, ilk 5 dakikanın ısınmaya ayrılmasını önerdi.

Isınmanın ardından konuşmayı hafifçe zorlayacak ancak kişiyi nefes nefese bırakmayacak bir yürüyüş temposuna geçilmesi gerektiğini belirten Büyükkömürcü, bu yaklaşımın kalp ve damar sistemi ile kasların etkin biçimde çalışmasını desteklediğini aktardı.

“Haftada 3 ila 5 Gün, En Az 30 Dakika Yürüyün”

Doğru yürüyüş tekniğinin eklemlere binen yükün dengelenmesinde etkili olduğunu belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, yürüyüş sırasında vücut duruşuna dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.

Büyükkömürcü, yürüyüş sırasında başın dik tutulmasını, omuzların rahat bırakılmasını, karın bölgesinin hafifçe içeri çekilmesini ve adımların topuktan ayak ucuna doğru atılmasını önerdi.

Düzenli yürüyüş alışkanlığının sürdürülmesinin önemine dikkat çeken Büyükkömürcü, haftada 3 ila 5 gün, günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapılmasını tavsiye etti.

Yürüyüşün tek seferde gerçekleştirilebileceği gibi 10-15 dakikalık bölümler halinde de uygulanabileceğini belirten Büyükkömürcü, önemli olanın yürüyüş boyunca uygun temponun korunması olduğunu kaydetti.

Yürüme hızının yalnızca fiziksel hareketliliği değil, vücudun genel işleyişini de yansıttığını vurgulayan Büyükkömürcü, bireylerin günlük adım sayılarını takip ederken yürüyüş temposundaki değişimleri de gözlemlemeleri gerektiğine dikkat çekti.