Fransa’da “Yardımlı Ölüm” Yasası Yürürlüğe Girdi: Beş Koşulun Tamamı Aranacak

Fransa’da yaşamın son dönemindeki ağır ve tedavisi mümkün olmayan hastalara yönelik yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. “Ölümde yardım hakkı” olarak adlandırılan yasa, belirlenen koşulların tamamını taşıyan kişilerin yaşamlarını sonlandırmak amacıyla tıbbi yardım talep edebilmesine imkân tanıyor.

Düzenleme 18 Ağustos 2026 tarihinde yasalaştı, 19 Ağustos’ta Fransa Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve 20 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Yeni sistemde başvuruların değerlendirilmesinde kişinin sağlık durumu, yaşadığı acı ve karar verme kapasitesi temel ölçütler arasında bulunuyor.

Beş Koşulun Tamamının Karşılanması Gerekiyor

Yasaya göre “ölümde yardım hakkı”ndan yararlanmak isteyen kişinin 18 yaşından büyük olması gerekiyor. Başvuru sahibinin ayrıca Fransız vatandaşı olması veya Fransa’da düzenli ve istikrarlı şekilde ikamet etmesi şartı aranıyor.

Sağlık durumuna ilişkin kriterlerde ise kişinin yaşam beklentisini etkileyen, ağır ve tedavi edilemeyen bir hastalığın ileri veya terminal aşamasında bulunması gerekiyor.

Yasa kapsamında kişinin, hastalığı nedeniyle tedavilere dirençli bir acı çekmesi de değerlendirmeye alınıyor. Kişinin tedaviyi kabul etmemesi veya mevcut tedaviyi bırakması halinde yaşadığı ve kendisinin dayanılmaz olarak değerlendirdiği acı da düzenlemede belirtilen koşullar arasında yer alıyor.

Başvurunun kabul edilebilmesi için aranan bir diğer temel kriter ise kişinin kararını özgür ve bilinçli biçimde verebilecek durumda olması.

Düzenleme, söz konusu şartlardan yalnızca bir bölümünün karşılanmasını yeterli görmüyor. Beş koşulun tamamının birlikte yerine getirilmesi gerekiyor. Yasa ayrıca yalnızca psikolojik acının, tek başına “ölümde yardım hakkı”ndan yararlanmak için yeterli kabul edilmeyeceğini hükme bağlıyor.

Kişinin Özgür ve Bilinçli İradesi Esas Alınacak

Yeni sisteme göre bu haktan yararlanmak isteyen kişi, talebini bir doktora iletecek. Başvurunun ardından yürütülecek süreçte kişinin koşulları karşılayıp karşılamadığı değerlendirilirken, özgür iradesi ve bilinçli karar verme kapasitesi de dikkate alınacak.

Düzenlemenin merkezinde kişinin kendi iradesi bulunuyor. Yasa, yaşamı sona erdirecek maddenin esas olarak kişinin kendisi tarafından kullanılmasını öngörüyor.

Ancak başvuru sahibinin fiziksel durumu nedeniyle maddeyi kendi başına kullanmasının mümkün olmaması halinde farklı bir uygulamaya izin veriliyor. Bu durumda söz konusu madde doktor veya hemşire tarafından uygulanabilecek.

Sağlık Çalışanlarına Vicdani Ret Hakkı

Yasa, sürece dahil olacak sağlık çalışanlarına ilişkin hükümler de içeriyor. Düzenleme kapsamında sağlık çalışanlarının vicdani ret hakkı güvence altına alınırken, uygulamanın belirli kontrol ve değerlendirme mekanizmalarına tabi tutulması öngörülüyor.

Böylece hem başvuru sahibinin yasal koşulları taşıyıp taşımadığının hem de sürecin düzenlemede belirtilen esaslara uygun yürütülüp yürütülmediğinin denetlenmesi amaçlanıyor.

Uygulamanın Ayrıntıları İkincil Düzenlemelerle Netleşecek

Fransa’nın yaşamın son dönemine ilişkin yaklaşımında değişiklik getiren düzenlemeyle birlikte, ağır ve tedavisi mümkün olmayan hastalıkların ileri veya terminal aşamasındaki belirli kişiler için tıbbi yardımla yaşamı sonlandırmaya ilişkin yasal bir çerçeve oluşturuldu.

Yasanın temel şartları ve başvuru esasları belirlenirken, uygulamaya ilişkin bazı ayrıntıların ikincil düzenlemelerle netleştirilmesi bekleniyor. Yeni sistemde kişinin kendi iradesi, sağlık durumunun belirlenen kriterlere uygunluğu ve tıbbi değerlendirme süreci uygulamanın temel unsurlarını oluşturacak.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI