TAHTA ÇIKAMAYAN MUSTAFA’LAR

Tarih, sadece tahta çıkanların, zafer çığlıklarının ve altın harflerle yazılan fetihlerin resmigeçidi değildir. Bazen en derin hikâyeler; tahtın basamaklarına kadar gelip de kaderin cilvesiyle o adımı atamayan, hayalleri yarım kalmış şehzadelerin sessizliğinde saklıdır. Osmanlı hanedanında bu sessizliğin ve yarım kalmışlığın adı adeta Mustafa’dır.
Biri Fatih Sultan Mehmet’in dizinin dibinde yetişen cengâver oğlu Şehzade Mustafa, diğeri Kanuni Sultan Süleyman’ın halkı ve ordusu tarafından aşkla bağlandığı Şehzade Mustafa…
Eğer kaderin akışı değişseydi ve bu iki kudretli Mustafa tahta çıkabilseydi, Cihan Devleti’nin mukadderatı hiç şüphesiz çok daha parlak, çok daha güçlü bir ivme kazanırdı.
Biri Babasının Yanında Savaşan Bir Doğu Fatihi: Fatih’in Oğlu Şehzade Mustafa
Fatih Sultan Mehmet’in ikinci oğlu olan Şehzade Mustafa, sadece soyuyla değil; cesareti, yüksek zekâsı ve askeri dehasıyla babasının tam bir kopyasıydı. Babasıyla birlikte cenk meydanlarında ter döken, onun ufkunu ve vizyonunu en iyi kavrayan şehzadeydi.
Otlukbeli Zaferi’nin Gizli Kahramanı (1473): Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’a karşı kazanılan bu hayati savaşta, Osmanlı ordusunun sol kanadını sevk ve idare eden Şehzade Mustafa, gösterdiği üstün askeri strateji ve bükülmez cesaretle zaferin kilit ismi oldu.
Karaman Sancakbeyliği ve Doğu Emniyeti: Karaman valiliği sırasında Doğu Anadolu’daki asayişi ve Osmanlı hâkimiyetini sarsılmaz bir kararlılıkla tesis etti.
Ne yazık ki daha 24 yaşındayken, gençliğinin ve kudretinin baharında aniden hayata gözlerini yumdu. Eğer yaşasaydı ve Fatih’ten sonra tahta o geçseydi; babasının Rönesans vizyonunu askeri reformlarla birleştirecek, Batı karşısındaki Osmanlı fetih hamlelerini kesintiye uğratmadan çok daha ileriye taşıyacaktı. Babası gibi hem ilme meraklı hem de bir cenk meydanı kartalı olan Mustafa, devletin büyüme ivmesini doruk noktasına ulaştırabilirdi.
Diğeri Halkın ve Ordunun Gözbebeği: Kanuni’nin Oğlu Şehzade Mustafa
Osmanlı tarihinin belki de en trajik, yürekleri en çok sızlatan sayfası Şehzade Mustafa’nın hikâyesidir. Adaleti, yardımseverliği, şair ruhu ve devlet adamlığıyla tebaasının gönlünde taht kurmuş bir şehzadeden bahsediyoruz. Manisa ve Amasya sancaklarında gösterdiği adil idare, onu halkın gözünde tek ümit haline getirmişti.
Saray Entrikaları ve Nahçıvan Seferi (1553): Devletin bekası ve iktidar hırsı uğruna kurulan entrikalar, 1553 Nahçıvan Seferi sırasında Ereğli ovasında son buldu. Babasının otağında boğdurularak öldürülmesi, sadece Yeniçerileri değil, tüm Anadolu’yu derin bir yasa boğdu. Taşlıcalı Yahya’nın onun ardından yazdığı mersiye, bir şehzadenin arkasından dökülen en acı gözyaşıydı.
Eğer Kanuni’den sonra tahta Şehzade Mustafa çıksaydı; disiplinini kaybetmeye başlayan orduda asayiş yeniden tesis edilir, Doğu ve Batı politikasında Kanuni devrinin ihtişamı kesintisiz sürerdi. Liyakati ve adaleti her şeyin üstünde tutan karakteriyle, devleti ilerleyen yıllarda bekleyen duraklama ve bozulma emarelerinin önüne çok daha erken bir dönemde geçebilirdi.
İki Mustafa, Tek Kader
Biri henüz gençliğinin baharında hastalanarak babasının yanından ayrıldı, diğeri entrikaların kurbanı olup babasının emriyle can verdi. İkisi de Osmanlı tahtına oturamadı; ancak ikisi de isimlerini tarihe ve milletin kalbine cengâverlikleri, adaletleri ve yüksek karizmalarıyla kazıdı.
Bugün geriye dönüp baktığımızda rahatlıkla diyebiliriz ki; bu iki Mustafa padişah olabilseydi, Osmanlı İmparatorluğu hem askeri hem de idari alanda altın çağını çok daha uzun yıllara yayar, tarihin akışı Anadolu ve Avrupa için bambaşka bir seyir izlerdi.
Onlar tahta çıkamadılar belki ama tarihin vicdanında her zaman "Büyük Padişahlar" olarak kaldılar.