AZERBAYCAN MİLLÎ İLİMLER AKADEMİSİ BAŞKANI PROF. DR. İSA HABİBBEYLİ: “BİRİNCİ TÜRKOLOJİ KURULTAYI TÜRK DÜNYASININ İLMÎ YÖNÜNÜ BELİRLEYEN TARİHÎ BİR DÖNÜM NOKTASIDIR”

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Riyaset Heyetinde, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılına ithaf edilen “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Kurucuları ve Dersleri: Tarih ve Çağdaşlık” başlıklı uluslararası ilmî konferans çalışmalarına başlandı. Azerbaycan’ın yanı sıra Türkiye, Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden bilim insanlarının katıldığı etkinlikte Türkoloji ilminin geçmişi ve geleceği ele alındı.

Konferans öncesinde katılımcılar Bakü’deki Fahri Hıyaban’da modern bağımsız Azerbaycan devletinin kurucusu olarak anılan Ulu Önder Haydar Aliyev’in anıtını ziyaret ederek çiçek bıraktı. Aynı ziyaret kapsamında akademisyen ve göz hekimi Zerife Aliyeva’nın kabri de ziyaret edildi.

Şehitler Anıldı

Konferans heyeti daha sonra Şehitler Hıyabanı’na giderek Azerbaycan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğü uğruna hayatını kaybeden şehitlerin mezarlarına çiçek bıraktı. Katılımcılar ayrıca “Türk Şehitliği” anıtını ziyaret ederek burada yatan Türk askerlerinin hatırasını andı.

Kurultayın Hatırasına Sergi

Etkinlik kapsamında konferans katılımcıları Azerbaycan Millî İlimler Akademisi fuayesinde Birinci Türkoloji Kurultayı’na adanan bilgi tabanı, sanal sergi ve kurultayın yıl dönümü dolayısıyla yayımlanan kitaplarla tanıştı.

Konferans, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın düzenlenmesinde rol oynayan Türk dünyasının seçkin bilim insanlarının anısına yapılan bir dakikalık saygı duruşuyla başladı.

“Türkoloji İlminin Yönünü Belirledi”

Konferansın açılış konuşmasını yapan Azerbaycan Millî İlimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. İsa Habibbeyli, katılımcıları selamlayarak akademide böylesine önemli bir etkinliğe ev sahipliği yapmaktan memnuniyet duyduklarını söyledi.

Habibbeyli, “1926 yılında tam da bu tarihî salonda düzenlenen Birinci Türkoloji Kurultayı, 20’nci yüzyılda Türk halklarının, özellikle Azerbaycan halkının kültürel yaşamında büyük bir hadise olmuştur.” ifadelerini kullandı.

Kurultayda Türk halklarının dili, tarihi, edebiyatı, alfabesi ve etnografyasıyla ilgili önemli kararlar alındığını belirten Habibbeyli, “Kurultayın en büyük tarihî başarılarından biri, karmaşık siyasi şartlara rağmen Latin harfli ortak Türk alfabesinin kabul edilmesi olmuştur.” dedi.

Habibbeyli, kurultayın ilmî mirasının bugün de güncelliğini koruduğunu ve Türkoloji çalışmalarının temel yönelimlerini belirlediğini kaydetti.

“Ortak Alfabe İçin Uzlaşma Sağlandı”

Bakü’nün 19’uncu yüzyılın sonlarından itibaren Türk dünyasında ilmî ve kültürel gelişimin merkezlerinden biri olduğunu belirten Habibbeyli, Azerbaycan’ın bağımsızlıktan sonra Latin alfabesine geçen ilk Türk devletlerinden biri olduğunu hatırlattı.

Habibbeyli, “11 Eylül 2024 tarihinde Bakü’de Uluslararası Türk Akademisi ve Türk Dil Kurumu tarafından düzenlenen Ortak Türk Alfabesi Komisyonu’nun üçüncü toplantısında 34 harften oluşan ortak Türk alfabesi konusunda genel uzlaşmaya varılmıştır.” açıklamasında bulundu.

“Türkoloji Stratejik Bir Alan”

Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aliy ise Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Türk halklarının kültürel entegrasyonunda dönüm noktası olduğunu belirtti.

Aliy, “Türk dilinin uluslararası ölçekte yaygınlaştırılması, ortak kültürel mirasın korunması ve ilmî faaliyetlerin desteklenmesi temel öncelikler arasında yer almaktadır.” ifadelerini kullandı.

Türkolojinin yalnızca bir bilim dalı değil aynı zamanda kültürel etkileşim, diplomasi ve eğitim politikalarını kapsayan stratejik bir alan olduğunu vurgulayan Aliy, güçlü bir Türkoloji camiasının uluslararası alanda daha etkili bir konum oluşturabileceğini söyledi.

Konuşmaların ardından Birinci Türkoloji Kurultayı için hazırlanan özel film gösterildi.

Türk Dünyasından Geniş Katılım

Etkinlikte Azerbaycan Kültür Bakan Yardımcısı Ferid Caferov da konuşma yaptı. Caferov, 20’nci yüzyılın başlarının Türk halkları için karmaşık ve kader belirleyici bir dönem olduğunu belirterek kurultayın dil, alfabe ve kültür meselelerini sistemli biçimde gündeme taşıdığını söyledi.

Konferansta Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, Türkiye Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Ören Ökten, Azerbaycan Bilim ve Eğitim Bakanlığına bağlı Bilim ve Yükseköğretim Devlet Ajansı Direktörü Ülker Sattarova, Türkiye’nin Azerbaycan Büyükelçisi Prof. Dr. Birol Akgün, Azerbaycan Yazarlar Birliği Başkanı Anar, Türkiye Milletvekili ve AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kürşat Zorlu, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, Uluslararası Türk Akademisi Başkanı Şahin Mustafayev, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Osman Mert ve Halk Şairi Sabir Rüstemhanlı da konuşmalar gerçekleştirdi.

Program kapsamında Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun “Türkolojinin Stratejik Temelleri Kurultay Ölçeğinde”, Azerbaycan Atatürk Merkezi Başkanı akademisyen Nizami Caferov “Birinci Türkoloji Kurultayı’nda Azerbaycan” ve Azerbaycan Diller Üniversitesi Profesörü Adil Babayev “Birinci Türkoloji Kurultayı Katılımcılarının Akıbeti ve Onuru” başlıklı bildirilerini sundu.

Konuşmalarda Birinci Türkoloji Kurultayı’nın tarihî öneminin çağdaş bilimsel yaklaşımlar çerçevesinde yeniden değerlendirilmesinin Türk dünyasının entelektüel birliğini güçlendirdiği vurgulandı.

Konferans, panel oturumlarıyla devam etti.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI