CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer: “Elma dalda, üretici zorda, bir ton elma işçi yevmiyesini karşılamıyor”

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Niğde’de elma üreticilerini ziyaret ederek hasat döneminde yaşanan ekonomik sorunları gündeme taşıdı. Geçen yıl zirai don ve kuraklık nedeniyle ürün kaybı yaşayan üreticilerin bu yıl ise düşük alım fiyatları, artan işçilik giderleri ve pazarlama sorunlarıyla karşı karşıya kaldığını belirten Gürer, “Elma dalda, üretici zorda. Vatandaş rafta elma almaya zorlanıyor, üretici ise elmasını satamıyor.” dedi.

Niğde’de üreticiler, meyve suyu fabrikalarının geçen yıl kilogramını 9 liradan aldığı elmayı bu yıl 3,5 liradan aldığını, tüccarların ise alıma yanaşmadığını belirtti. Üreticiler, topladıkları elmanın gelirinin işçilik ve nakliye giderlerini dahi karşılamadığını ifade etti.

CEMİL ERTAMA: “SEKİZ TON ELMA SATTIM, PARASINI İŞÇİYE VERDİM”

Elma üreticisi Cemil Ertama, geçen yıl soğuk nedeniyle ürün alamadıklarını, bu yıl ise verim olmasına rağmen para kazanamadıklarını anlattı.

Ertama, “Geçen sene soğuk aldıydı, elmamız yoktu. Bu sene de Cenab-ı Allah elma verdi. Yalnız 3 liraya meyve suyu fabrikasına topluyoruz. Akşama kadar sekiz işçimiz var. İki sefer elma götürdüm. Dörder tondan sekiz ton sattım, onun parasını da işçiye verdim. Yani işçilik parası meyvenin kendisini karşılamıyor. Bizim attığımız ilaç, gübre, su masraflarımız ve emeğimiz bunun içinde yok. Bu hâle geldik. Bizi yönetenler bu duruma getirdi.” ifadelerini kullandı.

Üreticinin yaşadığı sorunun yalnızca satış fiyatıyla sınırlı olmadığını belirten Gürer, Niğde’nin Türkiye elma üretimindeki yerine dikkat çekti.

Gürer, “Niğde ülke genelinde elma üretiminde ilk üç sıradadır. Elma ağacı sayısında ise ilk sıradadır. Elma önemli bir bahçe ürünüdür. Elma kurutularak, depolanarak ve doğal tüketim yoluyla değerlendirilebilecek bir üründür. Elma stoklanabilen bir ürün. Bütün bunlara rağmen üretici dalındaki elmayı bırakıyor ya da tüccara veya meyve suyu fabrikasına yok fiyatına vermeye çalışıyor.” diye konuştu.

“DEPOYA KOYSAK KASASI 150 LİRA, ÇÜRÜSE AYRI DERT”

Üretici Cemil Ertama, elmanın depolanmasının da üreticiye ayrı bir maliyet oluşturduğunu söyledi.

Ertama, “Şimdi tüccar elmayı almıyor. Depoya koyuyoruz. Kasası 150 lira. İster depoya koy, ister çürüsün. Depolama maliyeti de var. Onu da ödeyemiyoruz. Nereye kadar ödeyeceğiz? Sekiz sefer ilaç attık. Elmada verim var ama para etmeyince bizi perişan ediyor.” dedi.

Toplanan elmanın büyük bölümünün meyve suyu fabrikalarına gönderildiğini belirten Ertama, işçilik giderlerinin ulaştığı seviyeyi de anlattı.

Ertama, “Bu elmaların hepsi meyve suyuna gidiyor. Toplanan elmayı meyve suyu fabrikasına veriyoruz. Akşama kadar topladığımızı fabrikaya gönderiyoruz. Motor kirası ve işçi parasını zor çıkarıyor. Bir işçinin yevmiyesi 2 bin lira. Yemesi, içmesi de bize ait. Getirip götürmesi de bize ait. İşçiye 2 bin lira veriyoruz. Budama yaptırdık. Budamanın günlük yevmiyesi 4 bin lira. Maliyetimizi karşılayamıyoruz.” ifadelerini kullandı.

GÜRER: “ELMA DALDA, ÜRETİCİ ZORDA”

Niğde’nin elma üretimindeki önemini vurgulayan CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, hem iç piyasada hem de ihracatta yaşanan sorunların üreticiyi olumsuz etkilediğini belirtti.

Gürer, “Elma Niğde için önemli bir ürün. İhracatta Amasya elması, misket elması olarak bilinir. Bu elma, diğer elmalardan farklı yönüyle yurt dışına gönderilmeyen bir elma türü. Damak tadı olarak misket elması çok güzel bir ürün. Yurt dışına gönderilen elma türleri de var. Geçmişte ihracata verilen elmalar da bu yıl para etmiyor. Üretici oldukça mağdur durumda.” dedi.

Yüksek işçilik giderleri nedeniyle bazı üreticilerin hasat yapamadığını ifade eden Gürer, şöyle devam etti:

“Çoğu yerde elma dalında duruyor. Çünkü işçilik gideri yüksek olunca elmayı toplatamıyorlar. Bu yıl çöpe giden ürünlerin arasına elma da katıldı. Elma dalda, üretici zorda. Yetkililerin bu konuda gerekli desteği sağlaması gerekiyor. Elmayı dahi doğru değerlendiremeyen bir yönetimimiz var. Bu bağlamda elma üreticisinin sıkıntısı bu yıl olabildiğince katlandı. Geçen yıl kuraklık ve zirai dondan dolayı elma ürününde rekolte kaybı vardı. Elma yurt dışına da gönderilebilen bir ürün ama bu yıl ihracatta da sorunlar var. Böyle olunca üretici ciddi anlamda sıkıntı yaşıyor.”

“NİĞDE'DE 240 BİN DEKAR ALANDA YAKLAŞIK 10 BİN ELMA ÜRETİCİSİ VAR”

Niğde’de elma üretiminin ekonomik büyüklüğüne ilişkin rakamları paylaşan Gürer, kentte yaklaşık 10 bin üreticinin 240 bin dekar alanda elma yetiştirdiğini söyledi.

Gürer, “Ülkemizde elma üretiminde Niğde ilk üçte, elma ağacı sayısında ise ilk sırada. Bu yıl Niğde'de elma üreticisinin de yüzü gülmedi. 240 bin dekar alanda, Niğde'de yaklaşık 10 bin elma üreticisi var. Ülke genelinde 4,5 milyon ton elma üretiliyor. Ancak farklı bölgelerden de benzer şikâyetler alıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Elma fiyatlarındaki düşüşün üreticinin gelirini ciddi ölçüde azalttığını belirten Gürer, meyve suyu fabrikalarının alım fiyatlarına dikkat çekti.

Gürer, “Bu yıl değer bulmayan ürünler arasına elma da katıldı. Geçtiğimiz yıla göre neredeyse yarı fiyatına dahi tüccar alıma girmedi. Meyve suyu fabrikaları, geçen yıl 9 liradan aldıkları elmayı bu yıl 3,5 liradan alıyor. Böyle olunca üretici, meyve suyuna vermek için daldaki elmayı toplatıyor. Ancak bu satış da işçilik parasını karşılamıyor.” dedi.

HASAN HÜSEYİN İLKNUR: “3,5 LİRAYA VERİYORUZ, İŞÇİ PARASINI BİLE KURTARMIYOR”

Elma üreticisi Hasan Hüseyin İlknur da ürünlerini düşük fiyatlarla satmak zorunda kaldıklarını ve elde ettikleri gelirin giderlerini karşılamadığını söyledi.

İlknur, “Elmayı topluyoruz, 3,5 liraya veriyoruz. İşçi parasını, motor parasını kurtarmıyoruz. Bu yıl bu elmadan hiçbir kazancımız yok. Zararla içeri giriyoruz.” dedi.

GÜRER: “VATANDAŞ RAFTA ELMA ALAMIYOR, ÜRETİCİ ELMADAN PARA KAZANAMIYOR”

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, üretici fiyatlarıyla market fiyatları arasındaki farkın hem çiftçiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini belirtti.

Gürer, “Elma üreticisinin en büyük sorunu, girdi maliyetlerinin sürekli artması. İlaç, sulama suyu, elektrik, bakım giderleri, budama ve işçilik masrafları karşısında üretici, ürününün değerinde satılmasını istiyor. Rafta vatandaş elma almaya gittiği zaman elmanın fiyatına yaklaşamıyor ama üretici de elmadan para kazanmıyor.” ifadelerini kullandı.

İhracatta yaşanan daralmanın da üreticinin satış olanaklarını sınırladığını savunan Gürer, şunları kaydetti:

“Bunun bir nedeni de yurt dışına yapılan ihracatta kısıtlamalar ve daralma yaşanması. Türkiye'de elmanın da sorunlu ürünler arasında olduğunu ifade etmek gerekiyor. Ağaç sayısı giderek artıyor. Ürünün kalitesi artıyor. Ancak ürünün tüketiminde, raftaki fiyatlar nedeniyle daralma yaşanması sorun yaratıyor. Yurt dışı bağlantısı olan üreticiler bu yıl ürünlerinin bir kısmını satabilse de genel olarak elma şu anda çöpe giden ürünler arasında yer alıyor.”

“20 DÖNÜM ARAZİDE 80-100 TON ELMA VAR, SATAMIYORUZ”

Elma üreticisi Hasan Hüseyin İlknur, üretim miktarının yüksek olmasına rağmen satış yapamadıklarını belirterek çiftçiliğin ekonomik açıdan sürdürülemez hâle geldiğini söyledi.

İlknur, “Çiftçi bitiyor. 20 dönüm arazi var. 80-100 ton elmayı bu sene satamıyorsun. Maliyetimin yarısını bile karşılayamadım. İçeri girdim.” ifadelerini kullandı.

“DEPOLANABİLEN BİR ÜRÜN BİLE DALINDA KALIYOR”

Elmanın farklı yöntemlerle değerlendirilebilen ve uzun süre depolanabilen bir ürün olduğuna dikkat çeken Gürer, buna rağmen üreticilerin hasat maliyetlerini karşılayamadıkları için ürünlerini dalında bırakmak zorunda kaldıklarını söyledi.

Gürer, “Hem doğa koşullarıyla mücadele ediyorsunuz hem girdi maliyetleriyle mücadele ediyorsunuz. Sonra da elma dalda kalıyor. Elmayı meyve suyu fabrikaları dahi almıyor. Oysa elmanın kurutulması, yemeği, tatlısı ve doğal tüketimi mümkün. Ayrıca elma depolanabilen bir ürün. Bütün bunlara rağmen elma sorunlu hâle geliyorsa burada oturup düşünülmesi gerekir.” dedi.

Özellikle küçük aile işletmelerinin bu süreçten daha fazla etkilendiğini belirten Gürer, “Çünkü saklanabilen bir elmayı dahi işçilik parası nedeniyle dalından toplatmaktan kaçınan küçük aile tipi işletmeler var. Bu işi geniş alanlarda yapanlar, kısmen ilişkileri ve bağlantıları sayesinde üretimlerini sürdürüyor. Ancak bu yıl genel olarak herkesin sıkıntısı var.” ifadelerini kullandı.

“2024'TE 15-20 LİRA OLAN ELMA FİYATI 10-15 LİRAYA GERİLEDİ”

Elma piyasasındaki fiyat değişimlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gürer, 2024 yılında 15-20 lira seviyesinde olan elma fiyatlarının bu sezonun başında 25-30 liraya yükseldiğini, ardından 10-15 liraya kadar gerilediğini belirtti.

Gürer, “2024'te 15-20 TL olan elmalar, sezon başında 25-30 TL iken şu an 10-15 TL'ye kadar düşmüş durumdadır. Yine 2024'te meyve suyu 9-11 TL arasında iken bugün 3,5 TL'ye ancak satılabilmektedir.” dedi.

Üreticilerin yalnızca fiyat düşüşüyle değil, üretim sürecindeki doğal riskler ve artan giderlerle de mücadele ettiğini belirten Gürer, bu durumun gelecek yıllardaki üretimi etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Gürer, “Birçok parametrenin olduğu üretimde soğuk, dolu, sıcaklık, kuraklık, hastalık ve zararlılar, hasat önü dökümü, depo kayıpları gibi bütün bunları aştıktan sonra üretim maliyetlerinin altında satmak, ekonomik olarak zaten zor durumda olan üreticilerimizi bahçelerine masraf yapmamaya ya da masraflarını azaltmaya yöneltecek. Bu da üretimin sürdürülebilirliğini etkileyecek, uzun vadede arzı da etkileyebilecektir.” değerlendirmesinde bulundu.

“SOĞUK HAVA DEPOSU GİDERLERİ ÜRETİCİYİ DAHA DA ZORLUYOR”

Türkiye'nin yıllık elma üretiminin yaklaşık 4,5 milyon ton olduğunu hatırlatan Gürer, ürünün tamamının aynı dönemde tüketilemeyeceğini, bu nedenle depolama ve pazarlama süreçlerinin önem taşıdığını vurguladı.

Gürer, “Türkiye'nin elma üretimi 4,5 milyon tonlardadır. Bu elmaların hepsine birden talep olması söz konusu değildir. Depolanıp 8 ay gibi bir zamanda pazara arz olması gerekmektedir. Ancak düşük fiyat, soğuk hava deposu gideri ile üreticiyi daha zora sokmaktadır.” dedi.

GÜRER: “ÜRETİCİYİ VE İHRACATI DESTEKLEYECEK ÇARELER ARANMALI”

Niğde'den 12 ülkeye elma ihracatı yapıldığını belirten CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, ihracat ve iç piyasada yaşanan sorunların çözümü için destek mekanizmalarının geliştirilmesini istedi.

Gürer, “Üreticileri desteklemek için, ihracatı desteklemek için ne yapabiliriz, çareleri aranmalıdır. 12 ülkeye ihracat yapılan Niğde'de bu dönem yaşanan sorun üreticiyi zora soktu. Ürün dalda, üretici zorda. Çözüm iktidar isterse.” ifadelerini kullandı.