İKTİDAR DEVLET DEĞİLDİR: SİYASİ AİDİYETİN TARİHÎ YANILGISI

Türkiye’nin siyasal hayatında üzerinde yeterince düşünülmeyen, ancak toplumsal birlik ve devlet anlayışı bakımından son derece önemli bir mesele var: İktidar ile devleti birbirine karıştırmak.

Özellikle AK Parti seçmeninin bir bölümünde gözlemlenen, siyasi tercihi zamanla devlet aidiyetiyle özdeşleştiren yaklaşım, demokratik kültürün ve vatandaşlık bilincinin gelişimi açısından üzerinde durulması gereken bir meseledir.

Burada tartışılması gereken, bir siyasi partiye oy vermek, onu desteklemek veya iktidarını savunmak değildir. Bunların tamamı demokratik hayatın meşru unsurlarıdır. Asıl mesele, siyasi tercihin kişide oluşturduğu aidiyet duygusunun devletin kendisiyle özdeşleştirilmesidir.

Bir siyasi partiye gönül vermek, o partinin politikalarını savunmak ve seçimlerde desteklemek vatandaşın demokratik hakkıdır. Ancak bu tercihin kişiye devletin sahibiymiş, devletin bütün imkânları kendi siyasi kimliğinin doğal uzantısıymış gibi bir düşünce kazandırması bambaşka bir meseledir.

Çünkü devlet, hiçbir siyasi hareketin tapulu mülkü değildir.

Devletin tarihi, bir partinin kuruluş tarihiyle başlamadığı gibi, herhangi bir siyasi partinin iktidardan ayrılmasıyla da sona ermez. Devlet, siyasi kadrolardan daha büyük, seçim dönemlerinden daha uzun ve günlük politik tartışmalardan daha derin bir kurumsal sürekliliğe sahiptir.

İKTİDARIN DEĞİŞMESİ, DEVLETİN DEĞİŞMESİ DEĞİLDİR

Türkiye’nin yakın siyasi tarihi bu gerçeği defalarca göstermiştir. Farklı dönemlerde farklı siyasi partiler iktidara gelmiş, hükümetler kurulmuş, koalisyonlar dağılmış, siyasi liderler değişmiş ve ülkenin yönetiminde yeni dönemler başlamıştır.

Fakat bütün bu değişimlerin üzerinde devam eden bir devlet vardır.

Dolayısıyla bugün iktidarda bulunan siyasi hareketin seçmenleri, kendilerini devletin asli sahibi veya diğer vatandaşlardan daha fazla devletin temsilcisi olarak görme hakkına sahip değildir.

Bu noktada özellikle AK Partili seçmenin bir bölümünde karşılaşılan zihinsel bir yanılgıya dikkat çekmek gerekiyor.

Uzun yıllar boyunca aynı siyasi hareketin iktidarda bulunması, bazı insanlarda iktidarın varlığını devletin doğal ve değişmez düzeni gibi algılama eğilimi oluşturmuş olabilir.

Böyle bir algı zamanla siyasi başarıyı devletin başarısı, siyasi lidere bağlılığı devlet sadakati, partiye yöneltilen eleştirileri ise devlete yöneltilmiş bir itiraz olarak değerlendirmeye başlayabilir.

Oysa bunlar birbirinden farklı kavramlardır.

Bir vatandaşın hükümetin bir uygulamasını eleştirmesi, devlete karşı olduğu anlamına gelmez. Bir siyasi partiyi desteklememesi, ülkesine bağlılığını ortadan kaldırmaz.

Hatta kimi zaman bir vatandaşın yanlış gördüğü uygulamaları dile getirmesi, ülkesinin geleceğine ilişkin duyduğu sorumluluğun bir sonucu olabilir.

Devlet ile hükümeti birbirinden ayırabilen toplumlar, siyasi tartışmaları devletin kurumsal varlığına yönelik bir tehdit olarak değerlendirmezler.

DEVLETİN KAPISI PARTİ ROZETİYLE AÇILMAZ

Devletin vatandaşla kurduğu bağın temelinde eşitlik ve hukuk bulunur.

Vatandaşın hangi partiye oy verdiği, hangi siyasi düşünceyi benimsediği veya hangi lideri desteklediği, onun devlet karşısındaki hukuki statüsünü değiştirmez.

Devletin hizmeti, koruması ve adaleti siyasi aidiyet üzerinden dağıtılamaz.

Bir ülkede vatandaşlar kendilerini siyasi tercihlerine göre devletin içinde veya dışında hissetmeye başlıyorsa burada yalnızca bir siyasal iletişim sorunu değil, ciddi bir aidiyet sorunu ortaya çıkar.

Bir kesimin kendisini devletle özdeşleştirmesi, diğer kesimlerin de devlete mesafeli oldukları yönünde bir algıya sürüklenmesine neden olabilir.

Bu durum, toplumun ortak vatandaşlık zeminini daraltır ve siyasetin doğal rekabetini toplumsal ayrışmaya dönüştürür.

Üstelik bu yaklaşım, en çok desteklediğini düşündüğü siyasi harekete de zarar verebilir.

Çünkü bir siyasi partinin demokratik meşruiyeti, seçmenlerinin kendisini devletin sahibi olarak görmesinden değil, seçimlerle elde ettiği yetkiyi hukuk düzeni içerisinde kullanmasından kaynaklanır.

Siyasi iktidarı devletin tamamıyla özdeşleştirmek, devletin tarafsızlığına ilişkin tartışmaları derinleştirme riski taşır.

Devletin kurumları, yalnızca iktidarı destekleyenlerin değil, muhalefete oy verenlerin ve hiçbir siyasi partiye yakınlık duymayanların da kurumlarıdır.

Bir vatandaşın devlet kapısında karşılık bulması için herhangi bir siyasi partiye yakın olması gerekmemelidir.

Çünkü devletin kapısı parti rozetiyle değil, vatandaşlık hakkıyla açılır.

DEVLETE SADAKAT, PARTİYE KAYITSIZ ŞARTSIZ BAĞLILIK DEĞİLDİR

Burada çok önemli bir ayrımın altını çizmek gerekiyor:

Devlete bağlılık ile siyasi lidere bağlılık aynı şey değildir.

Bir siyasi lideri sevebilir, onun politikalarını destekleyebilir, ülkeye kazandırdığını düşündüğünüz hizmetleri takdir edebilirsiniz.

Ancak hiçbir siyasi liderin veya partinin devletin kendisiyle özdeşleştirilmesi doğru değildir.

Devletin devamlılığı şahıslara, siyasi kadrolara veya seçim sonuçlarına bağlı olmamalıdır.

Hukuk, kurumlar, anayasal düzen ve milletin ortak iradesi bu devamlılığın temelini oluşturur.

Siyasi iktidarlar devletin yönetim sorumluluğunu üstlenirler; devletin sahibi olmazlar.

Bu ayrımı yapamayan bir siyasi kültür, zamanla eleştiriyi düşmanlık, muhalefeti sadakatsizlik, farklı düşünceyi ise tehdit olarak algılamaya başlayabilir.

Oysa demokratik bir ülkede farklı düşüncelerin varlığı, devletin zayıflığı değil, toplumsal hayatın doğal sonucudur.

Elbette hiçbir siyasi görüş hukukun üzerinde değildir. Devlete yönelik şiddet, anayasal düzeni ortadan kaldırma girişimleri ve terör faaliyetleri demokratik özgürlüklerle karıştırılamaz.

Ancak meşru siyasi muhalefeti bu kategorilerle aynı yerde değerlendirmek de büyük bir haksızlıktır.

Bir vatandaş hem devletine bağlı olabilir hem de hükümetin politikalarına karşı çıkabilir.

Hem ülkesinin geleceğini önemseyebilir hem de iktidarın değişmesini isteyebilir.

Bunlar birbirini dışlayan değil, demokratik vatandaşlık anlayışı içerisinde birlikte var olabilen tutumlardır.

TARİHİN ÖĞRETTİĞİ GERÇEK

Türkiye’nin geçmişinde iktidarların değiştiği, siyasi dengelerin yeniden şekillendiği ve farklı dünya görüşlerinin ülke yönetiminde sorumluluk üstlendiği pek çok dönem vardır.

Her dönemin seçmeni kendi siyasi tercihini ülkenin geleceği için en doğru tercih olarak görmüş olabilir.

Ancak hiçbir seçmen kitlesi, seçim sandığından aldığı desteği devlet üzerinde ayrıcalıklı bir mülkiyet hakkına dönüştüremez.

Bugün AK Parti’yi destekleyen vatandaşlar da yarın başka bir siyasi partiyi destekleyen vatandaşlar da aynı devletin eşit yurttaşlarıdır.

Devletin vatandaşlarına yaklaşımı, seçim sonuçlarına veya siyasi tercihlere göre değişmemelidir.

Devletin gücü, bir siyasi grubun kendisini diğerlerinden üstün görmesiyle değil, farklı düşüncelere sahip milyonlarca insanın ortak bir gelecek duygusunda buluşabilmesiyle büyür.

Türkiye’nin ihtiyacı olan şey, siyasi aidiyetlerin devlet aidiyetinin önüne geçmesi değil, devlet aidiyetinin bütün siyasi farklılıkları kapsayabilmesidir.

Çünkü devlet, bir siyasi hareketin seçmen kitlesinden ibaret değildir.

Devlet; aynı bayrak altında yaşayan, farklı düşünen, farklı siyasi tercihlerde bulunan ve bütün farklılıklarına rağmen ortak bir vatana sahip olan milletin kurumsal çatısıdır.

Bugün iktidarda olan bir parti yarın muhalefete geçebilir. Bugün muhalefette bulunan bir siyasi hareket yarın ülke yönetiminin sorumluluğunu üstlenebilir.

Demokratik hayatın doğasında bu değişim vardır.

Değişmemesi gereken ise devletin bütün vatandaşlarına eşit mesafede durması, hukukun üstünlüğünün korunması ve ortak vatandaşlık bilincinin siyasi rekabetin üzerinde tutulmasıdır.

DEVLET MİLLETİN ORTAK EMANETİDİR

Asıl üzerinde düşünmemiz gereken soru şudur:

Bir siyasi parti iktidardan ayrıldığında, o partiyi destekleyen vatandaşların devlete olan bağlılığı da sona mı erecektir?

Elbette hayır.

Çünkü devlete bağlılık, herhangi bir siyasi partinin iktidarda bulunmasına bağlı olamaz.

Devlet, seçim kazananların ödülü veya seçim kaybedenlerin dışında bırakıldığı bir yapı değildir.

Devlet, bütün vatandaşların ortak çatısıdır.

Siyasi partiler milletin yönetim yetkisini belirli sürelerle kullanmak üzere seçimlere katılır. Bu yetki, sandıktan çıkan sonuçlarla kazanılır ve anayasal sınırlar içerisinde kullanılır.

Hiçbir siyasi başarı, devlet üzerinde sınırsız ve kalıcı bir sahiplik hakkı doğurmaz.

Bu nedenle iktidarı desteklemekle devlete bağlı olmayı birbirinden ayırmak, yalnızca muhalefetin değil, iktidar seçmeninin de üzerinde düşünmesi gereken bir vatandaşlık meselesidir.

Son sözüm şudur:

AK Parti’yi desteklemek bir siyasi tercihtir; devlete bağlı olmak ise vatandaşlık bilinci ve ortak sorumluluktur.

Bu ikisini birbirine karıştırmak, yalnızca bir kavram hatası değil, Türkiye’nin siyasi hafızası açısından tarihî bir yanılgıdır.

Hiçbir parti devleti temsil etme tekelini elinde bulunduramaz. Hiçbir seçmen kitlesi devleti kendisine ait göremez. İktidarlar milletin oyuyla gelir ve gider; devlet ise milletin ortak emaneti olarak varlığını sürdürür.

Unutulmamalıdır ki devletin sahibi siyasi aidiyetler değil, millettir.

Ve millet, hiçbir partinin seçmen kitlesinden ibaret değildir.