BAKMAK BAŞKA, GÖRMEK BAŞKA

BAKMAK BAŞKA, GÖRMEK BAŞKA

cumha.com.tr, tamamen tarafsız ve bağımsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.

Kasım 19, 2026 - 10:18

İnsan bazen bakar ama göremez. Bazen de gözünün önündekini değil, görmek istediğini görür.

Oysa hayatta asıl mesele yalnızca bakmak değildir. Neye, nasıl ve hangi niyetle baktığımızdır.

Bir insanın yüzüne bakmak kolaydır. Peki, gönlünü görebiliyor muyuz? Söylediği sözü duyuyoruz ama ne anlatmak istediğini gerçekten anlayabiliyor muyuz?

Bir zamanlar okuduğum, yıllar sonra yeniden karşıma çıkan bir bilge hikâyesi bana bütün bunları bir kez daha düşündürdü.

Bir bilge, öğrencilerine geceyle gündüzü nasıl ayırt ettiklerini sorar.

Kimi uzaktaki koyunla keçiyi ayırt edebildiğinde sabah olduğunu söyler. Kimi incir ağacıyla zeytin ağacını birbirinden seçebildiğinde aydınlığın başladığını anlatır.

Bilge ise başka bir cevap verir.

Karşısına çıkan insanı rengine, ırkına, güzelliğine, zenginliğine, yoksulluğuna bakmadan kardeşi olarak görebildiğinde gerçek aydınlığın başladığını söyler.

İşte beni asıl düşündüren de bu oldu.

Demek ki aydınlık, yalnızca güneşin doğması değilmiş. Asıl aydınlık, insanın gönlündeki karanlığın dağılmasıymış.

Peki, biz bugün insanlara nasıl bakıyoruz?

Gözümüzle mi, gönlümüzle mi?

İyi niyetle mi, kötü niyetle mi?

Anlamak için mi bakıyoruz, yargılamak için mi?

Bir insanın güzelliğini görmek için mi uğraşıyoruz, yoksa kusurunu bulmak için mi?

Bence bütün mesele burada başlıyor.

Çünkü aynı insana iki kişi bakar, biri iyiliğini görür, diğeri kusurunu arar. Aynı sözü iki kişi duyar, biri güzel niyetle değerlendirir, diğeri altında başka anlamlar arar.

Demek ki mesele yalnızca gördüğümüzde değil, hangi niyetle baktığımızdadır.

İnsanın gözleri sağlam olabilir ama gönül gözü kapalıysa hakikati göremeyebilir.

Bazen gözümüzün önündeki iyiliği fark etmeyiz. Bize uzatılan eli görmeyiz. İçten söylenen bir sözü yanlış anlarız. Bir insanın yıllarca yaptığı güzellikleri unutur, tek bir hatasını öne çıkarırız.

Oysa biraz gönül gözüyle bakabilsek, biraz vicdanımızı dinleyebilsek, biraz da kendimizi karşımızdakinin yerine koyabilsek ne çok şey değişecek.

Ben hep şuna inanırım:

İyi niyetli insan, baktığı yerde önce güzelliği arar. Kötü niyetli insan ise güzelliğin içinde bile kusur bulmaya çalışır.

Elbette iyi niyetli olmak, her söylenene inanmak, her yapılanı doğru kabul etmek değildir.

İnsan dinlemeli, düşünmeli, araştırmalı, doğruyu yanlıştan ayırabilmelidir. Ama bunu yaparken peşin hükümlü olmamalı, kimseye haksızlık etmemelidir.

Bir insanı tanımadan yargılamak kolaydır. Hakkında konuşmak kolaydır. Kusurunu anlatmak kolaydır.

Zor olan, onu anlamaya çalışmaktır.

Zor olan, haklı olduğumuzda bile adaletten ayrılmamaktır.

Zor olan, bize yanlış yapan birine karşı bile kendi ahlakımızı kaybetmemektir.

Bizim çocukluğumuzda, köyümüzde, mahallemizde insanlara önce insan oldukları için değer verilirdi. Bir kapı çalındığında gelenin makamına, parasına, unvanına bakılmazdı. Misafir misafirdi, komşu komşuydu. Bir selamın, bir hatır sormanın, bir gönül almanın kıymeti vardı.

Elbette o günlerde de yanlış insanlar, yanlış davranışlar vardı. Geçmişin her şeyi kusursuz değildi. Ama insan ilişkilerinde bugün daha fazla ihtiyaç duyduğumuz bir samimiyet, bir güven, bir gönül yakınlığı vardı.

Şimdi bazen bakıyorum...

İnsanlar birbirinin ne söylediğinden çok, ne demek istediğini kendi düşüncesine göre yorumluyor.

Bir iyilik yapılıyor, altında menfaat aranıyor.

Bir başarı elde ediliyor, takdir etmek yerine kusur bulunuyor.

Bir insan doğruyu söylüyor, önce kim olduğuna bakılıyor.

Oysa doğru, kimin söylediğine göre değişmemeli. Yanlış da kimin yaptığına göre doğru kabul edilmemeli.

Adalet, sevdiğimiz insana başka, sevmediğimiz insana başka gözle bakmamaktır.

İşte gönül gözü dediğimiz şey biraz da budur.

Kalbin temiz olacak, niyetin düzgün olacak, vicdanın susmayacak.

İnsanları ayırmadan seveceksin ama doğruyla yanlışı da birbirine karıştırmayacaksın.

Merhametli olacaksın ama haksızlığa göz yummayacaksın.

İyi niyetli olacaksın ama aklını ve vicdanını da kullanacaksın.

Bir de sabır meselesi var.

Hayat her zaman istediğimiz gibi gitmiyor. Bazen haksızlığa uğruyoruz, bazen yanlış anlaşılıyoruz, bazen de hiç hak etmediğimiz davranışlarla karşılaşıyoruz.

İşte böyle zamanlarda insanın gerçek karakteri ortaya çıkıyor.

Sabır, her şeye sessiz kalmak değildir. Sabır, yaşadığımız zorlukların bizi kötü bir insana dönüştürmesine izin vermemektir.

Çünkü insanın asıl büyüklüğü, başkalarını küçültmesinde değil, kendi ahlakını koruyabilmesindedir.

Düşünüyorum da...

Hepimiz biraz daha güzel niyetle bakabilsek, birbirimizin kusurlarından önce iyiliklerini görebilsek, duyduğumuz her söze hemen inanmasak, gördüğümüz her olayı peşin hükümle değerlendirmesek hayat ne kadar güzelleşir.

Ailede huzur artar.

Komşulukta güven çoğalır.

Dostlukta vefa güçlenir.

Toplumda sevgi, saygı ve adalet yeniden kıymet kazanır.

Ve en önemlisi, insanlar birbirinden korkmak yerine birbirine güvenmeye başlar.

Unutmayalım...

Güneş her sabah doğuyor. Sokaklar, caddeler, şehirler aydınlanıyor.

Ama insanın kalbi karanlıktaysa, dünyanın bütün ışıkları bir araya gelse de ona gerçek aydınlığı veremez.

Bizim ihtiyacımız olan yalnızca daha aydınlık sokaklar, daha büyük binalar, daha gösterişli şehirler değildir.

Bizim ihtiyacımız olan; vicdanı aydınlık, niyeti temiz, sözü doğru, özü dürüst, gönlü merhametli insanlardır.

Çünkü insan dünyaya hangi gözle bakarsa, çoğu zaman karşısında da onu görür.

Gözümüz gördüğünü, aklımız düşündüğünü, vicdanımız doğruyu, gönlümüz ise insanın içindeki güzelliği aramalıdır.

Kalem; vicdandan uzaklaşınca kelimeler çoğalır, hakikat azalır. Biz kalemimizi; vatanın, vicdanın ve vefanın yanında tutmaya devam edeceğiz.

Tarafımız; menfaatin değil, hakkın; makamın değil, milletin; korkunun değil, hakikatin yanıdır.