Tarlada Zarar, Rafta Yüksek Fiyat: Denetim Kime İşliyor?
cumha.com.tr, CUMHA Cumhur Haber Ajansı abonesi olan tarafsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.
Merhaba,
Tarlada zarar, rafta yüksek fiyat
16 Eylül 2026 tarihli Kanal A haberde üreticilerle yapılan söyleşide verilen rakamlar düşündürücü.
Karpuzun bir kilo maliyeti 7 TL, üreticinin satış fiyatı 4 TL.
Kavunun bir kilo maliyeti 10–12 TL arası, üreticinin satış fiyatı 8 TL.
Biberin bir kilo maliyeti 17 TL, üreticinin satış fiyatı 10 TL.
Marketleri dolaştım, gördüğüm fiyatlar:
Bir kilogram kavun 32–185 TL arası,
Bir kilogram karpuz 21–129 TL arası,
Bir kilogram biber 39–149 TL arası.
Üretici zarar ediyor iddiası, tüketici pahalı alıyor. Peki aradaki makas kime yarıyor?
Hem üreticinin hem de raf sahibinin sözü sorgulanmalı
“Üretici zararına satıyorum” diyorsa maliyeti ve satış faturası incelenmeli.
Raf sahibi “nakliye, fire, işçilik, kira ve diğer maliyetler fiyatı yükseltiyor” diyorsa bunun da belgesi ortaya konulmalı.
Üreticinin de raf sahibinin de beyanı tek başına doğru kabul edilmemeli; her iki tarafın da söylediği, denetimle ortaya konulan somut verilerle doğrulanmalıdır.
Denetim var ama sonuç neden yok?
Devlet, 2026'nın ilk sekiz ayında 321.911 firma ve 39,2 milyon ürünü denetlediğini açıklıyor.
O zaman asıl soru şu:
Bu kadar denetime rağmen üretici ve tüketici neden hâlâ mağdur?
Sorun denetimin sayısı değil, denetimin gerçekten sonuç alıp almadığıdır.
Bürokratın görevi seçim takvimi değil, kanundur
Seçim dönemlerinde bürokratların siyasi etkiden uzak, yasaları aynı kararlılıkla uygulaması gerekir.
“Esnafı üzmeyelim”, “seçim öncesi sorun çıkmasın” veya herhangi bir siyasi baskı ihtimali denetimin gevşemesine yol açıyorsa, bunun da denetlenmesi gerekir.
Bürokratın görevi siyasiyi memnun etmek değil, kanunu uygulamaktır.
Tarladan rafa kadar tek zincir
Devlet; ürünün tarladaki maliyetini, ilk satış fiyatını, bütün ara satışları, şirketler arasındaki devirleri, faturaları, devletin verdiği kâr oranını ve raf fiyatını tek sistem üzerinden karşılaştırmalıdır. Tüketici de bu karşılaştırmayı görebilmeli bilgi ve belgeye dayanarak hakkını arayabilmelidir.
Şüpheli şirket zincirleri ve gerçeğe aykırı bildirimler varsa vergi ve ticaret denetimleri birlikte yürütülmelidir.
Kurala uyan esnaf korunmalı, kuralı çiğneyen kim olursa olsun tavizsiz denetlenmelidir.
Devlet, üreticiyi, tüketiciyi ve kurallara uyan esnafı korumak için denetimleri daha etkin ve kararlı biçimde yapmalıdır.
Selam ve saygılarımla
