BORSA ŞANS OYUNU DEĞİL, BİLGİ VE ARAŞTIRMA İŞİDİR!
cumha.com.tr, tamamen tarafsız ve bağımsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.
Bir hisse senedinin sürekli yükselmesi, o şirketin gerçekten değerli olduğu anlamına gelmez. Borsada yatırım yapmak isteyenler önce şirketleri, ekonomiyi ve finansal tabloları okumayı öğrenmeli.
Borsa, kimilerinin düşündüğü gibi bir şans oyunu ya da birkaç kişinin tavsiyesiyle para kazanılabilecek bir alan değildir. Borsa; bilgi, araştırma, analiz ve sabır gerektiren bir yatırım alanıdır. Hisse senedi alıp satmak isteyen kişinin öncelikle ekonomiyi, yatırım yapmayı düşündüğü şirketi ve o şirketin gerçekte ne iş yaptığını anlaması gerekir.
Bugün yatırımcıların bir bölümü, şirketlerin faaliyetlerini, gelirlerini, giderlerini, borçlarını, kârlılığını ve finansal durumunu yeterince incelemeden hisse senedi alabiliyor. Bir arkadaşın tavsiyesi, sosyal medyada görülen bir paylaşım, yatırım gruplarındaki yorumlar veya sürekli yükseldiği söylenen bir hisse, yatırım kararını etkileyebiliyor.
Oysa asıl sorulması gereken şudur: Bir hisse senedinin fiyatı neden yükseliyor? Bu yükselişin arkasında şirketin büyüyen satışları, kârlılığı, yatırımları ve güçlü finansal yapısı mı var; yoksa piyasa beklentileri ve kısa vadeli fiyat hareketleri mi etkili oluyor? Yatırımcı, karar vermeden önce bu soruların yanıtlarını araştırmalıdır.
Bir hisse yükseliyor diye ucuz, düşüyor diye pahalı olmaz!
Bir hisse senedinin 5 lira, 50 lira veya 500 lira olması, tek başına o hissenin ucuz ya da pahalı olduğunu göstermez. Önemli olan; şirketin toplam piyasa değeri, varlıkları, borçları, satışları, kârlılığı ve geleceğe ilişkin makul beklentileridir.
Yatırımcı şirketin bilançosunu ve gelir tablosunu incelemelidir. Şirketin varlıkları ve yükümlülükleri ne durumda? Borçluluğu yönetilebilir düzeyde mi? Satışları artıyor mu? Faaliyetlerinden nakit yaratabiliyor mu? Geçmiş dönemlerde nasıl bir performans göstermiş? Öz kaynakları ne durumda? Hissenin piyasa değeri, şirketin finansal performansıyla ne ölçüde uyumlu?
Defter değeri, piyasa değeri, fiyat/kazanç oranı (F/K), piyasa değeri/defter değeri (PD/DD), öz kaynak kârlılığı ve nakit akışı gibi göstergeler, yatırımcının öğrenmesi gereken temel kavramlardandır. Elbette bu göstergelerin hiçbiri tek başına yatırım kararı vermek için yeterli değildir. Şirketin faaliyet gösterdiği sektör ve ekonomik koşullar da birlikte değerlendirilmelidir.
Tavan yapan hisseye değil, neye yatırım yaptığınıza bakın!
Bir hisse senedinin arka arkaya tavan yapması, şirketin finansal açıdan mutlaka güçlü olduğu anlamına gelmez. Hisse fiyatları; şirket haberleri, beklentiler, arz ve talep dengesi, piyasa koşulları ve farklı yatırımcı davranışlarından etkilenebilir. Bazı dönemlerde fiyat hareketleri, şirketin açıklanmış finansal verilerinden daha hızlı değişebilir.
Bu nedenle yatırımcı, yükselişin heyecanına kapılarak araştırma yapmadan karar vermemelidir. Sosyal medyada veya çeşitli mecralarda karşılaşılan "Bu hisse kesin yükselecek" ya da "Kaçırılmaz fırsat" gibi kesinlik içeren söylemler temkinle karşılanmalıdır. Hiç kimse gelecekteki fiyat hareketlerini kesin olarak bilemez. Her yatırımcının hedefi, yatırım süresi ve risk taşıma kapasitesi de farklıdır.
Başkalarının yorumlarından yararlanmak elbette mümkündür; ancak yatırım kararını yalnızca başkalarının yönlendirmesine dayandırmak sağlıklı bir yaklaşım değildir. Yatırımcı, duyduğu bilgileri güvenilir kaynaklardan kontrol etmeli ve kendi değerlendirmesini yapmalıdır.
Finansal okuryazarlık, yatırımcının en önemli araçlarından biridir!
Borsaya girmek isteyen herkesin öncelikle finansal okuryazarlığını geliştirmesi gerekir. Şirketlerin faaliyet raporlarını okumayı, bilançoyu ve gelir tablosunu anlamayı, borçluluk oranlarını değerlendirmeyi ve hisse fiyatının şirketin finansal büyüklüğüyle ilişkisini incelemeyi öğrenmek önemlidir.
Bir şirketin ne ürettiğini, hangi sektörde faaliyet gösterdiğini, nasıl gelir elde ettiğini, yatırımlarını, rekabet koşullarını ve karşı karşıya olduğu riskleri bilmeden o şirketin hisselerini almak, neye ortak olduğunu yeterince bilmeden ticaret yapmaya benzer.
Yatırımcı yalnızca bugünkü rakamlara da odaklanmamalıdır. Şirketin geçmiş yıllardaki performansını, geleceğe yönelik yatırımlarını, sektörün durumunu ve ekonomik koşulları birlikte değerlendirmelidir. Çünkü önemli olan yalnızca bir hisseyi satın almak değil, o hisseyi hangi gerekçeyle aldığını bilmektir.
Sonuç olarak…
Borsa, başkalarının söylediği hisseyi alıp beklemekten ibaret değildir. Şirketlerin faaliyetlerini ve değerini araştıran, ekonomiyi takip eden, finansal tabloları okuyabilen ve aldığı kararın sorumluluğunu üstlenen yatırımcılar için bilgiye dayalı bir yatırım alanıdır.
Bir hisse senedinin hızlı yükselmesi sizi tek başına heyecanlandırmasın. Önce şirketin ne iş yaptığına, nasıl gelir elde ettiğine, borçlarına, varlıklarına, kârlılığına ve mevcut hisse fiyatının finansal göstergelerle ne ölçüde örtüştüğüne bakın.
Çünkü yatırımcı olmak, yalnızca hisse senedi satın almak değildir. Yatırımcı olmak, satın aldığı değeri tanımak ve risklerini anlamaktır.
Borsada kulaktan dolma bilgilerle değil, araştırmayla ve bilgiyle hareket edin. Unutmayın; neye yatırım yaptığını bilmeden alınan karar, yatırım planından çok tahmine dayanır.
YASAL VE BİLGİLENDİRME NOTU
Bu yazı, yatırımcıların finansal okuryazarlığını artırmak ve borsa yatırımlarında araştırma yapmanın önemine dikkat çekmek amacıyla kaleme alınmıştır. Herhangi bir şirket, hisse senedi, yatırım kuruluşu veya kişi hakkında özel bir değerlendirme ya da suçlama içermemekte; herhangi bir yatırım aracının alınması veya satılması yönünde tavsiye niteliği taşımamaktadır. Yazıda yer alan görüşler genel bilgilendirme ve kişisel değerlendirme niteliğindedir. Yatırım kararları, kişilerin kendi araştırmaları, mali durumları ve risk değerlendirmeleri çerçevesinde verilmelidir.