TATİLDE ÇOCUK SAĞLIĞI: GÜNEŞTEN BESLENMEYE, BEBEKLER İÇİN HAYATİ YAZ ÖNERİLERİ

Yaz tatili çocuklar için deniz, güneş ve eğlence demek. Ancak özellikle yenidoğanlar ve küçük çocuklar; sıcak hava, güneş ışınları, sıvı kaybı, beslenme değişiklikleri ve uzun yolculuklardan yetişkinlere göre çok daha kolay etkilenebiliyor. Doğru kıyafet seçimi, uygun güneş koruyucu, güvenli beslenme ve birkaç basit önlemle çocuklarla tatil hem keyifli hem de güvenli hale getirilebilir.

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte ailelerin tatil planları da hız kazanıyor. Deniz, havuz, açık hava ve uzun günler çocuklar için oldukça keyifli olsa da özellikle bebekli ailelerde tatil hazırlığının yalnızca valiz hazırlamakla sınırlı kalmaması gerekiyor.

Çünkü bebekler ve küçük çocuklar sıcaklık değişikliklerine, sıvı kaybına ve güneş ışınlarına yetişkinlerden daha hassastır. Özellikle yaşamın ilk haftalarındaki yenidoğanlarda alınacak birkaç basit önlem önemli sağlık sorunlarını önleyebilir.

Yenidoğanla tatilde daha dikkatli olun

Yenidoğan dönemi, yaşamın ilk 28 gününü kapsar. Bu dönemde bebeklerin vücut ısısını düzenleme yeteneği henüz tam gelişmemiştir. Bu nedenle aşırı sıcak, doğrudan güneş ışığı ve sıvı kaybı yenidoğanlar açısından daha önemli risk oluşturur.

Yenidoğan bebeği uzun süre doğrudan güneş altında tutmak doğru değildir. “Biraz güneş görsün”, “D vitamini alsın” veya “Sarılığına iyi gelir” düşüncesiyle bebeğin güneş altında bırakılması önerilmez.

Özellikle prematüre doğmuş, düşük doğum ağırlıklı, sarılığı devam eden, beslenme problemi bulunan, kalp veya solunum sistemi hastalığı olan ya da yakın zamanda hastaneden taburcu edilmiş bebeklerde uzun bir tatil veya yolculuk öncesinde bebeği takip eden hekimle görüşmek yararlı olacaktır.

Altı aydan küçük bebeği güneşten nasıl koruyalım?

Altı aydan küçük bebeklerde güneşten korunmanın temel yolu güneş kreminden önce gölge, uygun kıyafet ve doğrudan güneş ışığından kaçınmaktır.

Bebek arabasının güneşliği kullanılabilir ancak hava dolaşımını engelleyecek şekilde bebek arabasının üzerinin battaniye veya kalın örtülerle tamamen kapatılması doğru değildir. Böyle bir uygulama bebek arabasının içindeki sıcaklığın yükselmesine yol açabilir.

İnce, hafif ve cildi mümkün olduğunca örten kıyafetler ile güneşten koruyucu şapkalar tercih edilmelidir.

Gölge ve kıyafetle korunamayan küçük bölgelerde, gerektiğinde az miktarda uygun güneş koruyucu kullanılabilir.

Çocuklar için güneş kremi nasıl seçilmeli?

Altı aydan büyük bebek ve çocuklarda güneşten korunmada uygun güneş kremi önemli bir yardımcıdır.

Çocuklar için güneş kremi seçerken;

• En az SPF 30 olması,
• UVA ve UVB ışınlarına karşı geniş spektrumlu koruma sağlaması,
• Terleme ve yüzmeye karşı suya dayanıklı olması

tercih edilmelidir.

Çinko oksit veya titanyum dioksit içeren mineral güneş koruyucular özellikle hassas çocuk ciltlerinde uygun seçenekler arasında yer alabilir.

Güneş kremi yalnızca yüz bölgesine değil; kulaklar, ense, boyun, kol ve bacaklar ile açıkta kalan diğer bölgelere de uygulanmalıdır.

Dışarı çıkmadan yaklaşık 15–30 dakika önce sürülmesi ve yaklaşık iki saatte bir yenilenmesi gerekir. Çocuk denize veya havuza girdiyse, çok terlediyse ya da havluyla kurulandıysa güneş kremi daha erken tekrar uygulanmalıdır.

Unutulmaması gereken önemli nokta şudur:

Güneş kremi sürmek, çocuğun saatlerce güneş altında kalabileceği anlamına gelmez.

Öğle güneşine özellikle dikkat

Güneş ışınlarının en yoğun olduğu saatlerde çocukların doğrudan güneş altında uzun süre kalmaması gerekir.

Özellikle yaklaşık 10.00–16.00 saatleri arasında gölgede kalmak, deniz ve havuz aktivitelerini mümkün olduğunca sabah erken veya günün daha geç saatlerine bırakmak daha güvenlidir.

Şemsiye altında bulunmak da tam koruma sağlamaz. Kum ve su yüzeyi güneş ışınlarını yansıtabildiği için şapka, kıyafet, gölge ve güneş koruyucu birlikte kullanılmalıdır.

Çocuğa ne giydirelim?

Sıcak havalarda çocukları korumak amacıyla çok kalın veya çok katlı giydirmek doğru değildir.

Tam tersine fazla giydirme, özellikle küçük bebeklerde aşırı ısınmaya neden olabilir.

Yaz aylarında;

ince, hafif, rahat, hava geçirgen ve mümkün olduğunca açık renkli kıyafetler tercih edilmelidir.

Uzun süre açık havada kalacak çocuklarda cildi örten ince kıyafetler ve geniş kenarlı şapkalar yararlı olabilir. UV koruma özelliği bulunan giysiler de tercih edilebilir.

Daha büyük çocuklarda göz sağlığını korumak amacıyla UV korumalı güneş gözlüğü kullanılabilir. Güneş gözlüğünün yalnızca koyu renkli olması yeterli değildir; UV koruma özelliğinin bulunması önemlidir.

Anne sütü alan bebeğe sıcak havada su verilmeli mi?

Yaz aylarında ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri de budur.

İlk altı ayında yalnızca anne sütüyle beslenen sağlıklı bir bebeğe, hava sıcak olsa bile rutin olarak ayrıca su verilmesi gerekmez.

Sıcak havalarda bebeğin daha sık emmek istemesi normaldir. Anne sütü hem bebeğin besin hem de sıvı ihtiyacını karşılar.

Bu nedenle bebeğin isteğine göre daha sık emzirilmesi yeterlidir.

Formül mama ile beslenen bebeklerde ise mamanın daha fazla su eklenerek sulandırılması kesinlikle doğru değildir. Formül mama her zaman üreticinin önerdiği su-mama oranında hazırlanmalıdır.

Altıncı aydan sonra tamamlayıcı beslenmeye geçen çocuklarda ise anne sütüne devam edilirken yaşına uygun şekilde su verilebilir.

Tatilde beslenme düzenini tamamen bozmayın

Tatil elbette biraz esneklik demektir. Ancak özellikle küçük çocuklarda günlük beslenme düzeninin tamamen değişmesi iştahsızlık, kabızlık, ishal ve sıvı kaybı gibi sorunlara neden olabilir.

Çocukların ana öğün düzeni mümkün olduğunca korunmalıdır.

Su tüketimine dikkat edilmeli; mevsim sebze ve meyveleri, yoğurt ve yaşına uygun sağlıklı besinler tercih edilmelidir.

Şekerli ve gazlı içecekler suyun yerine kullanılmamalıdır.

Özellikle açık büfe tatillerinde çocuklara verilecek yiyeceklere dikkat etmek gerekir. Uzun süre sıcak ortamda beklemiş süt ürünleri, kremalı yiyecekler, iyi pişmemiş yumurta ve et ürünleri gıda zehirlenmesi açısından risk oluşturabilir.

Yaz sıcaklarında gıdalar normalden daha hızlı bozulabildiğinden soğuk zincirin korunması oldukça önemlidir.

Bebek maması hazırlanırken de güvenli içme suyu ve el hijyenine dikkat edilmelidir.

Arabada “iki dakika beklesin” demeyin

Yaz aylarında en önemli ve tamamen önlenebilir tehlikelerden biri sıcak otomobil içerisinde çocuk bırakılmasıdır.

Çocuk hiçbir koşulda park edilmiş araç içerisinde yalnız bırakılmamalıdır.

Camların açık bırakılması da yeterli koruma sağlamaz.

Araç içindeki sıcaklık kısa süre içerisinde tehlikeli düzeylere ulaşabilir ve özellikle bebeklerde ciddi sıcak çarpmasına neden olabilir.

Uzun yolculuklarda çocuğun yaşına ve kilosuna uygun oto koltuğu kullanılmalıdır. Küçük bebeklerin mümkün olduğunca arkaya dönük oto koltuğunda yolculuk etmeleri daha güvenlidir.

Uzun otomobil yolculuklarında düzenli molalar verilmesi hem çocuk hem de ebeveyn açısından faydalıdır.

Deniz ve havuz kenarında bir saniyelik dikkatsizlik yetebilir

Yüzme çocuklar için tatilin en eğlenceli bölümlerinden biridir ancak boğulma riski nedeniyle sürekli yetişkin gözetimi gerektirir.

Çocuk yüzme biliyor olsa bile havuz veya deniz kenarında yalnız bırakılmamalıdır.

Çocuğu izleyen kişinin telefonla ilgilenmesi, başka çocuklarla konuşması veya başka bir işle meşgul olması güvenli değildir.

Özellikle küçük çocuklarda yetişkin çocuğa gerektiğinde hemen ulaşabilecek kadar yakın olmalıdır.

Bir başka önemli yanlış inanış da kolluk ve simitlerin çocuğu tamamen koruduğunun düşünülmesidir.

Şişme kolluk, simit ve benzeri oyuncaklar can yeleğinin yerini tutmaz.

Tekne yolculuklarında ve açık sularda çocukların yaşına ve kilosuna uygun, güvenlik standartlarını karşılayan can yeleği kullanması gerekir.

Sıvı kaybının belirtilerini tanıyın

Bebekler ve küçük çocuklar sıcak havalarda sıvı kaybından daha hızlı etkilenebilir.

Ailelerin şu belirtilere dikkat etmesi gerekir:

Çocuğun olağandan daha halsiz veya huzursuz olması, ağız kuruluğu, gözyaşının azalması, idrar miktarında azalma, çok koyu renkli idrar, belirgin uyku hali ve genel durumda değişiklik sıvı kaybını düşündürebilir.

Böyle bir durumda çocuk serin bir ortama alınmalı ve durumun şiddetine göre sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bilinç değişikliği, aşırı halsizlik, nefes almada güçlük veya sıcak çarpmasını düşündüren ciddi belirtiler varsa zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınmalıdır.

Yenidoğanda ateşi “tatil dönüşüne” bırakmayın

Özellikle yenidoğan ve küçük bebeklerde ateş önemlidir.

Üç aylıktan küçük bir bebekte 38°C veya üzerinde ateş ölçülmesi tıbbi değerlendirme gerektirir.

Bebeğin görünümü iyi olsa dahi “Bir gece bekleyelim, sabaha geçer” yaklaşımı doğru değildir.

Özellikle yenidoğan döneminde ateş ciddi enfeksiyonların ilk bulgusu olabilir.

Bunun yanı sıra bebeğin emmeyi bırakması veya belirgin az emmesi, tekrarlayan kusma, morarma, nefes almakta zorlanma, belirgin uyku hali, uyandırmakta güçlük veya genel durumunda belirgin değişiklik olması halinde de tatilin bitmesini beklemeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tatil çantasında neler bulunmalı?

Çocuklu ailelerde tatil çantasında yalnızca mayo, havlu ve oyuncak bulunmamalı.

Termometre, çocuğun düzenli kullandığı ilaçlar, güneş koruyucu, şapka, yeterli yedek kıyafet, küçük bir ilk yardım seti, bebeklerde yeterli bez ve beslenme için gerekli malzemeler önceden hazırlanmalıdır.

Kronik hastalığı veya düzenli kullandığı ilaçları bulunan çocuklarda ilaçların tatil süresinden biraz daha uzun süre yetecek miktarda bulundurulması yararlı olacaktır.

Ayrıca gidilen tatil bölgesinde en yakın sağlık kuruluşunun nerede olduğunu bilmek, ihtiyaç anında önemli zaman kazandırabilir.

TATİLİN FORMÜLÜ: GÖLGE, SU, GÖZETİM VE DOĞRU BİLGİ

Çocuklarımızı güneşten, denizden veya tatilden uzaklaştırmamız gerekmiyor.

Önemli olan onların yaşına uygun önlemleri almak.

Yenidoğanda doğrudan güneşten kaçınmak, küçük çocuklarda doğru güneş koruyucu kullanmak, sıcak havalarda sıvı kaybını önlemek, besin güvenliğine dikkat etmek, otomobilde uygun çocuk koltuğu kullanmak ve su kenarında çocuğu bir an bile gözetimsiz bırakmamak…

Aslında güvenli bir tatilin temelinde çok karmaşık kurallar bulunmuyor.

Birkaç doğru önlem, güzel başlayan bir aile tatilinin hastane ziyaretine dönüşmesini engelleyebilir.

Ve belki de çocuklu aileler için yaz tatilinin en önemli cümlesi şu:

“Çocuklarla güvenli tatilin anahtarı daha fazla eşya değil, doğru bilgi ve doğru önlemdir.”