Bilgi Değil Gürültü: SANAL STATÜ

Eskiden bilgi dediğimiz şeyin bir ağırlığı vardı. Emek isterdi, sabır isterdi, yıllar isterdi. Bir insan “bilen” dediğimiz noktaya kolay gelmezdi. Şimdi ise o kelime hafifledi. Hatta bazen içi boşaldı.

Sosyal medyada bir tuhaf sahne var artık: Herkes her şeyi biliyor. Ekonomi konuşuluyor, psikoloji anlatılıyor, siyaset yorumlanıyor, toplum çözülüyor… Ama ortada garip bir çelişki duruyor.

Ne kadar çok bilen var, o kadar az güvenilen bilgi var.

Çünkü bilgi artık üretilmiyor sadece; taklit ediliyor.

Bir cümle düzgün kurulmuşsa, bir ton kendinden eminse, bir ifade keskinse… çoğu insan için yeterli oluyor. İçeriğin nereden geldiği, hangi deneyime dayandığı, ne kadar doğrulandığı ikinci plana düşüyor.

Çünkü dijital dünyada önce “nasıl söylediğin” görülüyor, “ne bildiğin” sonra geliyor.

Bu noktada sahneye çok tanıdık bir tip çıkıyor:

Hiçbir akademik birikimi yok, hiçbir sahası yok, hiçbir üretim geçmişi yok… ama konuşurken profesör gibi konuşuyor. Bir manav, bir bakkal, bir işsiz, bir öğrenci, bir tamirci… Dijitalde bir anda “uzman stratejist”, “siyasal iletişimci”, “yorumcu” kimliğine bürünüyor.

Garip olan şu: Bu sadece bir bilgi sorunu değil. Bu aynı zamanda bir psikoloji meselesi.

Gerçek Hayatın Sessizliği

İnsanların bir kısmı sosyal medyada neden bu kadar “yüksek sesli”?

Çünkü gerçek hayat her zaman alkışlamıyor.

Bazıları için gerçek hayat; görülmediği, dikkate alınmadığı, sözünün karşılık bulmadığı bir alan. İşte sosyal medya tam burada devreye giriyor.

Orası, eksik kalan yerin telafi edildiği bir sahneye dönüşüyor.

Bir insan düşünün… Gerçek hayatta kimse onun fikrini sormuyor. Ama dijitalde birkaç cümleyle yüzlerce kişiye konuşabiliyor.

Bu, küçük bir şey değil. Bu, doğrudan “var olma hissi”.

Ve insan, var olma hissini nerede bulursa oraya tutunur.

Bu yüzden sosyal medya sadece bir paylaşım alanı değil; aynı zamanda bir psikolojik telafi alanı haline geliyor.

Görülmeyen insanlar görünür oluyor, duyulmayanlar konuşuyor, bastırılanlar ses yükseltiyor.

Ama sorun burada başlıyor:

Görünürlük, bilgiyle karıştırılıyor.

Ses, Bilginin Yerini Alınca

Dijital dünyada en çok bilen değil, en çok konuşan öne çıkıyor. En doğruyu söyleyen değil, en iddialı söyleyen dikkat çekiyor.

Böyle olunca bilgi yavaş yavaş geri çekiliyor.

Yerine “ton” geçiyor.

Kendinden emin bir ton, keskin bir ifade, iddialı bir dil… Bunlar bilgi yerine geçmeye başlıyor.

Ve izleyen kişi farkında olmadan şuna alışıyor:

“Çok emin konuşuyorsa doğrudur.”

Oysa gerçek bilgi çoğu zaman o kadar emin konuşmaz.

Çünkü bilgi şüpheyle yaşar. Sorgular, ölçer, tartar.

Ama sosyal medya şüpheyi sevmez. Netlik ister. Hız ister. Keskinlik ister.

Bu yüzden gerçek uzmanlar çoğu zaman sessiz kalırken, taklit edenler daha görünür hale gelir.

Kırılgan Benliklerin Dijital Maskesi

Bir de işin daha sessiz, daha görünmeyen tarafı var.

Bazı insanlar sosyal medyada sadece “bilgi” paylaşmaz.

Kendini yeniden kurar.

Gerçek hayatta hissettiği eksikliği, dijitalde bir kimliğe dönüştürür. Bu kimlik bazen “entelektüel”, bazen “akademisyen”, bazen “her şeyi bilen kişi”dir.

Bu bir sahtekârlık olarak başlamaz çoğu zaman. Bir ihtiyaç olarak başlar.

Kişi görülmek ister. Ciddiye alınmak ister. Değerli hissetmek ister. Gerçek hayatta alamadığı onayı dijitalde kurmaya çalışır.

Bir süre sonra şu olur:

Rol, kişiliğin önüne geçer.

Başta “gibi yapma” olan şey, zamanla “öyle olma”ya dönüşür.

İnsan, söylediği şeye inanmaya başlar. Çünkü zihin, tekrar edilen kimliği gerçek kabul eder.

Sahnenin Arkasındaki Gerilim

Ama bu durumun görünmeyen bir bedeli vardır.

Çünkü dijitalde kurulan kimlik büyüdükçe, gerçek hayatla arasındaki mesafe açılır.

Bir yanda güçlü bir profil, keskin cümleler, yüksek özgüven… diğer yanda sıradan, sessiz, çoğu zaman kırılgan bir gerçeklik.

Bu iki dünya birbirine uymadığında içsel bir gerilim başlar.

İnsan ya gerçek hayatı küçümsemeye başlar…

ya da dijital kimliği daha da büyütür.

İkisinin ortasında kalmak zordur.

Bilgi mi, İkna mı?

Bugün asıl soru şu değil:

“Kim biliyor?”

Asıl soru şu:

“Kim daha iyi ikna ediyor?”

Çünkü bilgi artık sadece doğru olmakla ölçülmüyor.

Aynı zamanda görünür olmak zorunda.

Ve görünürlük, her zaman doğrulukla aynı yönde ilerlemiyor.

Bir cümle doğru olduğu için değil, çok tekrarlandığı için doğru sanılabiliyor.

İşte tehlike tam burada başlıyor.

Son Söz

Belki de çağın en büyük yanılgısı şu:

Bilgiyi artırdığımızı sanıyoruz.

Ama aslında sadece bilgiyi daha çok “gösteriyoruz”.

Ve gösterilen şey çoğaldıkça, gerçeğin kendisi biraz daha geri çekiliyor.

Geriye şu soru kalıyor:

Biz gerçekten daha mı çok biliyoruz…

yoksa sadece daha mı çok konuşuyoruz?