EMEKLİNİN ÇİLESİ: ÖMRÜNÜ ÇALIŞARAK GEÇİREN VATANDAŞIN SUÇU NE?

EMEKLİNİN ÇİLESİ: ÖMRÜNÜ ÇALIŞARAK GEÇİREN VATANDAŞIN SUÇU NE?

cumha.com.tr, tamamen tarafsız ve bağımsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.

Kasım 20, 2026 - 11:10

Türkiye’de emeklilik meselesi artık yalnızca maaşların yetersizliği, hayat pahalılığı veya geçim sıkıntısıyla açıklanabilecek bir sorun olmaktan çıkmıştır. Mesele, çalışma hayatına erken yaşta katılmış, yıllarını üretime vermiş, alın teri dökmüş, kazancından kesilen primlerle sosyal güvenlik sistemini finanse etmiş milyonlarca insanın bugün kendisini ne kadar güvende hissettiğidir. Emeklilik, bir insanın çalışma hayatı boyunca verdiği emeğin karşılığını alma dönemidir. Ancak bugün milyonlarca emekli, yıllarca çalışıp prim ödemesine rağmen hayatının en huzurlu olması gereken döneminde geçim mücadelesi vermektedir. Üstelik şimdi bir de emekli maaşlarına yapılacak iyileştirmede yaş kriterinin belirleyici olması ihtimali tartışılmaktadır. İşte tam da burada durup düşünmek gerekiyor: Bir insanın çalışma hayatına hangi yaşta başladığı, kaç yıl çalıştığı, kaç gün prim ödediği ve sisteme ne kadar katkı sunduğu ortadayken, emeklilik dönemindeki gelir iyileştirmesinin yaş üzerinden farklılaştırılması ne kadar hakkaniyetlidir?

EMEĞİN ÖLÇÜSÜ TAKVİM DEĞİL, HAKKANİYETTİR

Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin temel sorunlarından biri, çalışma hayatının farklı dönemlerinde ortaya çıkan adaletsizliklerin emeklilik dönemine taşınmasıdır. Çocuk yaşta çalışma hayatına giren, henüz hayatın başında ailesinin geçimine katkı sağlamak için fabrikalarda, atölyelerde, tarlalarda, sanayide ve hizmet sektöründe ter döken insanlar var. Bu insanlar gençliklerini çalışarak geçirmiş, yıllar boyunca maaşlarından prim kesintisi yapılmış, kimi zaman ağır çalışma koşullarına katlanmış ve emeklilik hakkını elde edebilmek için uzun bir mücadele vermiştir. Bugün onların karşısına çıkıp emekli maaşı iyileştirmesinde yaşın da bir ölçüt olacağını söylemek, ister istemez ciddi bir adalet tartışmasını beraberinde getiriyor.

Bir vatandaşın 40'lı veya 50'li yaşlarında emekli olması, onun çalışma hayatında daha az emek verdiği anlamına gelmez. Aksine, bazı insanlar çok erken yaşta sigortalı olmuş, uzun yıllar çalışmış ve yüksek prim gün sayılarına ulaşmıştır. Başka bir vatandaş ise çalışma hayatına daha geç başlamış, daha az prim günüyle emeklilik hakkı elde etmiş olabilir. Her iki vatandaşın da sosyal güvenlik sisteminden kaynaklanan hakları vardır. Ancak yapılan değerlendirmede çalışma süresini, prim miktarını ve sisteme sunulan katkıyı ikinci plana iterek yaşı öne çıkarmak, hakkaniyetin yeniden sorgulanmasına neden olur.

YÜKSEK PRİM ÖDEYEN NEDEN DEZAVANTAJLI OLSUN?

Burada özellikle üzerinde durulması gereken bir başka mesele de yüksek prim gün sayısıdır. Yıllarca çalışarak 7.000, 8.000, 9.000 ve daha fazla prim günü biriktirmiş vatandaşın sisteme sunduğu katkı görmezden gelinemez. Üstelik yalnızca prim gününün fazla olması da yeterli değildir; bu primlerin hangi kazanç üzerinden ödendiği, çalışma hayatı boyunca ne kadar prim matrahı oluşturulduğu da önemlidir.

Sosyal güvenlik sisteminin temel mantığı, çalışma hayatı boyunca yapılan katkıların emeklilik dönemindeki haklarla ilişkilendirilmesidir. Elbette sistemin dayanışma boyutu vardır. Düşük gelirli emeklilerin korunması, en düşük emekli aylığının insan onuruna yaraşır bir seviyeye çıkarılması ve sosyal devlet ilkesinin güçlendirilmesi gereklidir. Fakat bu yapılırken daha fazla prim ödemiş, daha uzun süre çalışmış vatandaşın emeğinin karşılığı da korunmalıdır.

Düşünün; hayatının önemli bölümünü çalışarak geçirmiş, yüksek prim ödemiş, emeklilik hakkını kazanabilmek için yıllarını vermiş bir insan, bugün kendisinden daha az prim ödemiş biriyle aynı değerlendirme havuzuna konuluyor. Ardından yaş kriteri üzerinden farklılaştırılmış bir iyileştirme gündeme geliyor. Böyle bir yaklaşımın doğuracağı soru açıktır: Daha fazla çalışmak, daha fazla prim ödemek ve sisteme daha uzun süre katkı sunmak neden dezavantaja dönüşsün?

YAŞ, EMEĞİN KARŞILIĞINI BELİRLEYEN TEK ÖLÇÜ OLAMAZ

6 Kasım 2026 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı açıklamada, emeklilere yönelik düzenlemenin bütün emeklileri kapsamasının değerlendirildiğini, maaş artışlarının yaş ve prim ödeme gün sayısına göre farklılaştırılabileceğini ifade etti. Seyyanen artışta dahi bu kriterlerin gözetilebileceğini belirtti.

Burada bir ayrımı özellikle yapmak gerekiyor. Yaş kriterinin emeklilik hakkının kazanılmasında kanunen dikkate alınması ile emeklilik sonrasında yapılacak maaş iyileştirmesinde yaşın belirleyici olması aynı şey değildir. Tartıştığımız konu, yıllarca çalışarak emekli olmuş vatandaşların gelirlerinin iyileştirilmesinde yaşın bir avantaj veya dezavantaj ölçüsüne dönüştürülmesidir.

Yaş, bir insanın hayatındaki takvimsel süreyi gösterir; ancak ne kadar çalıştığını, ne kadar prim ödediğini, hangi koşullarda emek verdiğini tek başına göstermez. Dolayısıyla yaşın, emek ve prim katkısının önüne geçirilmesi doğru bir yaklaşım değildir. Emekli maaşlarına yönelik iyileştirme, vatandaşın doğum tarihine göre değil, sosyal güvenlik sistemine yaptığı katkı ve ekonomik ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek tasarlanmalıdır.

CUMHURBAŞKANIMIZA EKSİK BİLGİ SUNULMASIN

Bu meselede bir başka önemli sorumluluk da karar vericilere doğru, eksiksiz ve sahadan gelen gerçekleri yansıtan bilgi sunulmasıdır. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın emeklilerin tamamını kapsayan bir iyileştirme iradesi ortaya koyduğu görülüyor. Bu iradenin uygulamaya aktarılması aşamasında teknik değerlendirmelerin, yalnızca tablolar üzerinden değil, vatandaşın gerçek hayatından hareketle yapılması gerekiyor.

Kâğıt üzerindeki hesaplamalarla milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyen kararlar alınırken çalışma hayatının bütün gerçekleri dikkate alınmalıdır. Çocuk yaşta çalışmaya başlayanlar, yıllarca ağır işlerde emek verenler, yüksek prim ödeyenler, uzun prim gün sayısına ulaşanlar, düşük kazanç üzerinden prim yatırmak zorunda kalanlar ve emeklilik döneminde ekonomik sıkıntı yaşayanlar aynı başlık altında değerlendirilmemelidir.

Hiç kimse Cumhurbaşkanımıza eksik veya yanlış bilgi sunarak günü kurtarmaya çalışmasın. Mesele yalnızca bugünkü maaş artışını hesaplamak değildir. Mesele, gelecek nesillerin sosyal güvenlik sistemine duyduğu güveni korumaktır. Bir vatandaşın zihninde daha fazla çalışmanın, daha fazla prim ödemenin ve sisteme daha fazla katkı sunmanın kendisine hiçbir karşılık sağlamadığı düşüncesi oluşursa bunun bedeli yalnızca bugünün emeklileriyle sınırlı kalmaz. Yarın çalışma hayatına katılacak gençlerin de sosyal güvenlik sistemine olan güveni aşınır.

EMEKLİLİK BİR LÜTUF DEĞİL, KAZANILMIŞ HAKTIR

Sosyal güvenlik sistemi, insanları çalışma hayatları boyunca daha fazla katkı sunmaya teşvik etmeli; emeği, üretimi ve kayıtlı istihdamı korumalıdır. Çok çalışanla az çalışan, yüksek prim ödeyenle düşük prim ödeyen arasındaki farkın hangi ölçütlerle değerlendirileceği şeffaf olmalıdır. Bununla birlikte düşük aylık alan emeklilerin korunması da sosyal devletin sorumluluğudur. Bu iki hedef birbirinin karşıtı değildir. Adil bir sistem, hem ihtiyaç sahibini korur hem de daha fazla katkı sunanın hakkını gözetir.

İhtiyaç duyulan şey, yaş üzerinden yeni bir ayrışma oluşturmak değil, sosyal güvenlik sistemindeki yapısal adaletsizlikleri giderecek bütüncül bir düzenlemedir. Emeklilikte intibak sorunu, farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki maaş farklılıkları, prim gününün ve prime esas kazancın aylığa yansıması, en düşük emekli aylığı uygulaması ve çalışma hayatına erken başlayanların durumu birlikte ele alınmalıdır.

Bugün emeklinin talebi ayrıcalık değildir. Kimseye lütuf beklememektedir. İstediği, yıllarca çalışarak kazandığı hakkın korunması, insanca yaşayabileceği bir gelire sahip olması ve geçmişte verdiği emeğin bugün kendisine karşı bir dezavantaj olarak kullanılmamasıdır.

Unutulmamalıdır ki bir ülkenin sosyal güvenlik sistemi yalnızca bugünün emeklilerini değil, yarının çalışanlarını da ilgilendirir. Sisteme güven, adalet duygusuyla ayakta kalır. Adalet duygusu ise daha fazla çalışanı, daha fazla prim ödeyeni cezalandıran bir anlayışla güçlenmez.

Emeklinin çilesi artık sona ermeli.

Cumhurbaşkanımıza çağrımız nettir: Yaşı tek başına bir avantaj veya dezavantaj ölçüsü hâline getiren bir düzenleme yapılmamalıdır. Prim gün sayısı, ödenen primin tutarı, çalışma süresi ve emeklinin ekonomik koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Çocuk yaşta çalışma hayatına giren, ömrünü çalışarak geçiren ve sosyal güvenlik sistemine yüksek katkı sunan vatandaşın emeği korunmalıdır.

Çünkü mesele yalnızca emeklinin cebine girecek birkaç bin lira değildir. Mesele, bu ülkenin alın terine verdiği değerdir. Mesele, sosyal devletin vatandaşına karşı taşıdığı sorumluluktur. Mesele, bugün emekli olanların hakkı kadar yarın emekli olacakların da geleceğidir.

Günü kurtarmayın, geleceği kurtarın! Emeklinin hakkını yaşına göre değil, hakkaniyete göre koruyun.