FIRSATLAR ÜLKESİ: FONİSTAN!
cumha.com.tr, tamamen tarafsız ve bağımsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.
Bir ülke düşünün… Emeklisi ömrünü çalışarak geçirmiş ama bugün ay sonunu getirebilmek için hesap yapmak zorunda. Asgari ücretlisi aldığı maaşla barınma, beslenme ve ulaşım arasında tercih yapıyor. Memuru, yıllarca eğitim görmüş, emek vermiş, sorumluluk üstlenmiş ama yükselen yaşam maliyetleri karşısında her geçen gün biraz daha daralan bir hayatın içinde sıkışıp kalmış. Gençleri geleceğini başka ülkelerde arıyor, çalışanları emeğinin karşılığını alamadığı düşüncesiyle umutsuzluğa sürükleniyor. Bir tarafta geçim mücadelesinin ağır yükü, diğer tarafta ülkenin imkânlarından kimlerin, hangi ölçütlerle ve ne ölçüde yararlandığına ilişkin cevap bekleyen sorular var.
Ama merak etmeyin! Burası sıradan bir ülke değil. Burası FONİSTAN! Fırsatların herkese eşit dağılmadığı, bazı kapıların herkese açık olmadığı, liyakatin zaman zaman tanıdıklıkla, emeğin bağlantılarla, hak edişin ise erişim imkânlarıyla yarıştığı hayalî bir ülke! Burada vatandaş geçim derdini düşünürken bazıları kaynaklara erişimin, makamların ve nüfuz alanlarının nasıl yönetileceği üzerine hesap yapıyor. Birileri hayat pahalılığı karşısında temel ihtiyaçlarını kısmaya çalışırken diğerleri kamusal kaynakların dağıtımında hangi ilkelerin gözetildiğini sorgulatacak bir ayrıcalık algısının içinde yaşıyor.
Fonistan'ın kendine özgü bir toplumsal mimarisi var. Bir tarafta alın teriyle hayatını sürdüren milyonlar, diğer tarafta kamusal kaynakların, fonların, teşviklerin ve çeşitli imkânların dağıtım mekanizmalarına yakın duran çevreler… Bir ülkede vatandaşın emeği değer kaybederken ayrıcalığa erişimin değeri artıyorsa orada yalnızca ekonomik değil, ahlaki ve kurumsal bir sorun da vardır. Çünkü fırsat eşitliğinin olmadığı yerde toplumsal adalet duygusu zedelenir; adalet duygusu zedelendiğinde ise vatandaşın devlete ve kurumlara duyduğu güven yara alır.
Fonistan'ın kutsal atanmışları da tam bu noktada sahneye çıkıyor. Kendilerini sistemin üzerinde, sorgulanamaz ve hesap vermek zorunda olmayan bir konumda görenler… Makamı emanetten ziyade şahsi nüfuz alanı, kamu sorumluluğunu ise bir tür dokunulmazlık zırhı gibi algılayanlar… Oysa hiçbir makam kişiye mülkiyet hakkı vermez. Hiçbir atama, hiç kimseye milletin emaneti üzerinde sınırsız tasarruf yetkisi tanımaz. Devletin imkânları, kişisel itibar inşa etmenin veya dar çevrelerin menfaatlerini korumanın aracı değildir. Makamın büyüklüğü, sahibinin ne kadar güçlü göründüğüyle değil, millete karşı taşıdığı sorumluluğun ağırlığıyla ölçülür.
Bir de memleketin ayarları meselesi var! Ekonominin ayarları bozulduğunda vatandaşın sofrası küçülür. Adaletin ayarları bozulduğunda hakkaniyet duygusu aşınır. Liyakatin ayarları bozulduğunda kurumların itibarı zarar görür. Devlet ile millet arasındaki güvenin ayarları bozulduğunda ise ortaya yalnızca memnuniyetsizlik değil, geleceğe dair derin bir umutsuzluk çıkar. Üstelik bu umutsuzluk kendiliğinden oluşmaz; ihmallerin, yanlış tercihlerin, denetimsizliğin ve hesap verebilirlik eksikliğinin birikimiyle büyür. Bir ülkenin en kıymetli sermayesi yalnızca ekonomik kaynakları değildir. Vatandaşının yarına duyduğu inanç, kurumlarına beslediği güven ve emeğinin karşılığını alacağına ilişkin beklentisidir.
Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu değerler, milletin beklentileri ve yıllardır verilen siyasi mücadelenin toplumsal karşılığı da bu noktada önem kazanıyor. Bu değerlere bağlılık, yalnızca sloganlarla, fotoğraflarla veya sadakat gösterileriyle ölçülemez. Asıl ölçü, vatandaşın hayatına dokunan sonuçlardır. Emeklinin sofrasında, memurun bütçesinde, asgari ücretlinin kirasında ve gencin gelecek umudunda karşılık bulmayan söylemler zamanla kendi inandırıcılığını kaybeder. Cumhurbaşkanına verilen siyasi desteğin ve temsil edilen değerlerin en büyük sınavı da kamu yönetimindeki uygulamalardır. Bu değerleri temsil ettiğini söyleyenlerin, uygulamalarıyla o değerlere zarar verip vermediği sorgulanmalıdır. Çünkü kamu güvenini aşındıran yanlışların siyasi ve idari sorumluluğu vardır. Hiç kimse kendi ihmallerinin faturasını temsil ettiğini iddia ettiği değerlere, makama veya devlete kesemez.
Fakat Fonistan'ın en büyük yanılgısı başka! Kendilerini devletin sahibi sananlar, devletin ne olduğunu unutmuş olabilir. Devletin geçici makam sahiplerinden, kişisel ilişkilerden ve dönemsel güç dengelerinden ibaret olmadığını gözden kaçırmış olabilirler. Oysa devletin hafızası vardır. Kurumların kayıtları, hukukun denetim mekanizmaları, milletin vicdanı ve tarihin şaşmaz muhasebesi vardır. Bugün güçlü görünen makamların yarın aynı güce sahip olmayabileceğini, hiçbir ayrıcalığın sonsuza kadar devam etmeyeceğini herkes bilmelidir. Devletin vakarına yakışan; öfkeyle değil hukukla, intikamla değil adaletle, kişisel hesaplarla değil kamu yararıyla hareket etmektir. Hiçbir kişi, hiçbir zümre ve hiçbir makam devletin üzerinde değildir.
Şimdi bütün bu ironiyi bir kenara bırakalım. Çünkü mesele artık bir kelime oyunundan, bir hicivden veya hayalî bir ülke tasvirinden ibaret değil. Emeklinin geçim sıkıntısı gerçektir. Asgari ücretlinin alım gücü sorunu gerçektir. Memurun yaşam maliyetleri karşısındaki mücadelesi gerçektir. Liyakat, adalet, şeffaflık ve hesap verebilirlik beklentisi gerçektir. Bu sorunları dile getirmek devlete karşı durmak değil, devletin vatandaşına karşı sorumluluğunu hatırlatmaktır. Devletini seven insan, yanlışların üzerini örtmez; yanlışların düzeltilmesini ister. Çünkü güçlü devlet, eleştiriden korkan değil, hakikatin gereğini yerine getirebilen devlettir.
Ve şimdi o cümleyi koyalım: Burası Fonistan değil, TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİ!
Burası kimsenin şahsi fırsat alanı, hiçbir zümrenin arka bahçesi, hiçbir atanmışın kişisel nüfuz sahası değildir. Burası, bedeli tarih boyunca ağır fedakârlıklarla ödenmiş, kurumlarıyla, hukukuyla, egemenliğiyle ve milletiyle var olan Türkiye Cumhuriyeti'dir. Devletin makamları emanettir; kaynakları milletindir; yetkisi hukukla sınırlıdır. O emanete ihanet eden, kamu imkânlarını kişisel menfaatine dönüştüren, liyakati aşındıran veya vatandaşın devlete duyduğu güveni zedeleyen kim olursa olsun, yaptıklarının hesabını hukuk önünde vermelidir. Kimsenin unvanı, yakınlığı, geçmiş hizmeti veya geçici gücü onu hesap verebilirliğin dışına çıkaramaz.
DEVLET UYUMAZ, UNUTMAZ!
Devletin gücü, hafızasını korumasında; adaleti işletmesinde ve emanete sahip çıkmasındadır. Bugün görülmeyen yarın kayıtlarla, bugün konuşulmayan yarın delillerle, bugün sorgulanmayan yarın hukukla gündeme gelebilir. Hiç kimse devletin kurumsal hafızasını kendi kişisel hafızasının sınırlarıyla karıştırmasın. Hiç kimse geçici makamını kalıcı dokunulmazlık zannetmesin.
Bizim meselemiz şahıslarla değil, kamu düzenini bozan anlayışladır. Bizim talebimiz intikam değil, hukuktur. Ayrıcalık değil, eşitliktir. Suskunluk değil, hesap verebilirliktir. Çünkü devletin itibarı, yanlış yapanı korumakla değil, yanlışın gereğini yerine getirmekle yükselir.
HELALLEŞMEYECEĞİZ, HESAPLAŞACAĞIZ!
Bu hesaplaşma şahısların öfkesiyle değil, milletin vicdanı ve hukukun üstünlüğüyle olacaktır. Unutulan hakların, zedelenen güvenin, çiğnenen emeğin ve istismar edilen kamu emanetinin hesabı sorulacaktır.
Çünkü burası FONİSTAN değil; Türkiye Cumhuriyeti Devleti'dir. Ve bu devlet, hiçbir şahsın değil, aziz Türk milletinindir!