AK Parti Tabanı Ne Diyor?

Siyasi hayatta başkalarının yanlışlarını görmek ve eleştirmek, aynı dava ve ideal uğruna mücadele ettiğiniz insanların hatalarıyla yüzleşmekten çok daha kolaydır.

Nihayetinde insanın kendi siyasi çevresine yönelttiği eleştiri, aidiyet duygusuyla ahlaki sorumluluk arasında esaslı bir muhasebeyi gerektirir.

Siyasi hareketlerin karakteri de biraz burada belirginleşir. Kendi içlerindeki yanlışlarla nasıl yüzleştikleri ve bu muhasebeden hangi neticeleri çıkardıkları, kurumsal olgunluklarının önemli ölçütlerindendir. Özeleştiri, hataların kabulüyle beraber siyasi hareketlerin ilkeleriyle mevcut uygulamaları arasındaki çelişkileri sorgulayabilme kabiliyetidir.

Türkiye siyaseti, uzun zamandır ekonomik, siyasi ve ahlaki bakımdan ciddi sınavlardan geçiyor. Köklü partilerden yeni siyasi oluşumlar doğuyor, fikrî ayrılıklar kurumsal bölünmelere dönüşüyor.

İşte böylesi bir ortamda, son dönemdeki fon vurgunu karşısında AK Parti tabanından ve parti çevrelerinden yükselen itirazları özellikle değerlendirmek gerekiyor.

Parti mensupları ve partiye yakın aydınlar, sorumluların açıklanmasını, hesap verilmesini ve konunun bütün yönleriyle aydınlatılmasını talep etti. Üstelik bu tepkiler, birkaç kişinin cezalandırılmasıyla yetinmeyen daha esaslı bir sorgulamaya da dönüştü.

AK Parti MKYK Üyesi Aziz Babuşcu şunları ifade etti:

“Bütün liste açıklansın, en ağır cezaya da çarptırılsınlar. Mesele bitmiş, sorun çözülmüş mü olacak? Bu yapının hayat bulduğu iklim değişmedikçe ahlak siyasetin güvenli limanı olamayacaktır.”

Bu yaklaşım mühim. Babuşcu'nun üzerinde durduğu mesele, şahısların ötesinde, siyasi ve toplumsal düzenle ilgili bir mesele. Bir başka ifadeyle, yanlış yapanların kimler olduğundan önce, bu tür ilişkilerin hangi şartlarda ortaya çıkabildiğini sorguluyor.

Peki, AK Parti tabanından yükselen bu itirazların arkasında nasıl bir toplumsal gerçeklik var?

Kanaatimce meseleyi üç temel olgu üzerinden değerlendirmek gerekiyor.

İlki, AK Parti'nin toplumsal tabanının önemli ölçüde emek kesimlerine dayanmasıdır. Bu toplumsal taban, esnafından işçisine, emeklisinden memuruna, küçük işletme sahibinden eğitimli gencine kadar farklı hayat tecrübelerine ve ekonomik beklentilere sahip geniş kesimlerden oluşuyor. Bu kesimlerin önemli bir bölümünü birleştiren temel özellik ise geçimlerini kendi emekleriyle sağlamalarıdır.

Esnafından işçisine, emeklisinden memuruna kadar farklı hayat tecrübelerine sahip geniş bir seçmen kitlesinden söz ediyoruz. Bu insanları tek tip, sorgulamayan ve siyasi tercihini her şartta savunmakla yükümlü hisseden bir topluluk olarak değerlendirmek, Türkiye'nin toplumsal gerçekliğini anlamamaktır.

Neticede bu insanların gündelik hayatında iş bulmak, geçimini sağlamak, çocuklarını okutmak ve geleceğini güvence altına almak gibi son derece somut meseleler belirleyici bir yer tutuyor. Siyasi tercihlerinin şekillenmesinde fikri aidiyetleri kadar ekonomik ihtiyaçları ve hayat tecrübeleri de etkili oluyor. İnsanların kendi sorunlarına çözüm üreten, hayat şartlarını iyileştiren siyasi hareketlere yakınlık duymasında şaşılacak bir taraf yok.

Kaldı ki seçmen, kendi menfaatini tayin edemeyen yahut sürekli başkalarının yönlendirmesine ihtiyaç duyan edilgen bir topluluk değildir. Aksine, siyasi tercihlerini yaşadığı hayatın gerçekleri ve geleceğe ilişkin beklentileri doğrultusunda değerlendirebilen toplumsal bir öznedir.

Meseleyi biraz somutlaştıralım. Bir tarafta 163 milyon liralık yatırım sermayesi, diğer tarafta alın teriyle evini geçindirmeye çalışan AK Parti tabanı var. Yani AK Partili olan asgari ücretlinin, emeklinin yahut mahalle esnafının ekonomik gerçekliğiyle böylesi servetlerin dünyası arasında büyük bir mesafe bulunuyor.

İşte bu nedenle siyasi nüfuzun ekonomik kazanca dönüşmesi emeğiyle geçinen AK Parti tabanında rahatsızlık ve tepki doğuruyor.

İkinci mesele, AK Parti tabanının tarihsel ve kültürel hafızasıyla ilgili. Toplumsal geleneğimizde adalet, emanet, helal kazanç ve kul hakkı gibi kavramların köklü bir karşılığı bulunur. Bunlar, dinî öğretilerin yanı sıra gündelik hayatı, toplumsal ilişkileri ve siyaset kurumundan beklentileri de şekillendiren değerlerdir.

İnsanlar bir siyasi hareketi desteklerken kendi değerlerinin de temsil edildiğine inanırlar. Ne var ki siyasi uygulamalar bu değerlerle çelişmeye başladığında ortaya çıkan rahatsızlık, sıradan bir siyasi memnuniyetsizliğin ötesine geçer.

Dolayısıyla AK Parti tabanından yükselen itirazlar, bir bakıma insanların bağlı oldukları hareketin benimsediği ilkelere sadık kalmasını istemelerinden de kaynaklanıyor.

Aslında insanların mensubu oldukları siyasi hareketten hâlâ değişim ve özeleştiri talep etmeleri, o hareket açısından umut verici bir durum. Eleştiri ve düzelme beklentisinin devam etmesi, siyasi aidiyetin çözülmediğini ve insanların o hareketin kendisini yenileyebileceğine dair inançlarını henüz kaybetmediklerini gösterir.

Üçüncü ve üzerinde bilhassa durulması gereken mesele ise taban-siyaset ilişkisidir.

AK Parti, kuruluşundan itibaren millet iradesini ve toplumsal katılımı siyasi söyleminin merkezine yerleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yıllar boyunca yaptığı konuşmalarda da milletin siyasi iradesine yönelik vurgular belirgindi.

Öyle ki tabanın seçimlerde kapı kapı dolaşma pratiği akademiye konu oldu.

Şimdi bir tarafta bu fedakârlığı gösteren vatandaşlar, diğer tarafta ise siyasi ilişkileri ekonomik ayrıcalığa dönüştüren kişilerin tartışıldığı bir durum var. İşte bu karşıtlık, siyasi temsil bakımından da itirazların yükselmesine yol açıyor.

Siyasi hareketler açısından asıl tehlike, tabanın kendisini siyasetin öznesi olmaktan çıkarılmış, kararların ve imkânların dışında bırakılmış hissetmesidir.

Bütün bu değerlendirmelerle beraber, AK Parti tabanından yükselen itirazlar, siyasi aidiyetin eleştirel muhakemeyi ortadan kaldırmadığını gösteriyor. Siyasi sadakat ile ahlaki mesuliyetin bir arada var olabileceğini ortaya koyan bu tavır, bütün siyasi parti tabanları açısından örnek teşkil eden bir demokratik olgunluk göstergesidir.

Seçmenin verdiği sınav kadar siyaset kurumunun bu sınavdan ne öğreneceği de önemli.

Hayat, siyasete ilişkin algılarımızı popülizmin ötesine taşımaya zorluyor. Bakalım hayata direnilecek mi?