Görünmez Ellerin Yağması: Dijital Çağda Dolandırıcılık Neden Engellenemiyor?
cumha.com.tr, CUMHA Cumhur Haber Ajansı abonesi olan tarafsız bir haber platformudur. Köşe yazıları bölümünde yayımlanan içerikler, yazarların şahsi görüş ve değerlendirmelerinden oluşur. Platform, her görüşten yazara alan açan çok sesli yayın anlayışıyla farklı fikirlerin özgürce ifade edildiği tarafsız bir yayın zemini sunar.
Her sabah yeni bir dolandırıcılık hikayesiyle uyanıyoruz. Bir gün telefonun ucundaki ses kendisini polis olarak tanıtıyor, başka bir gün bir SMS ile banka hesaplarının tehlikede olduğu söyleniyor, bir diğer gün ise "yüksek kazanç" vaat eden dijital bir platform binlerce insanı sıfırlıyor. Toplum olarak öyle bir noktaya geldik ki, artık bilinmeyen numaralardan gelen aramaları korkuyla reddediyor, her mesaja şüpheyle yaklaşıyoruz. Haklı mıyız? Sonuna kadar haklıyız. Çünkü dolandırıcılık artık amatör bir suç olmaktan çıkıp, adeta kurumsal bir kimliğe büründü; çağrı merkezleri, ikna odaları ve profesyonel yazılımlarla yürütülen bir endüstri haline geldi.
Peki, vatandaşın alın terine, yılların birikimine göz diken bu acımasız organizasyonlara karşı ne yapabiliriz? Toplumsal refleksimiz genellikle ilk çare olarak "Cezalar artırılsın, en ağır cezalar verilsin!" çığlığına sığınmak oluyor. Ancak sormamız gereken can alıcı soru şu: Cezaları ağırlaştırmak tek başına bu çarkı durdurmaya yeter mi?
Ağır Cezalar Sadece Bir İllüzyon mu?
Kriminoloji tarihi bize net bir gerçeği öğretmiştir: Suçlu, yakalanma ihtimalini düşük gördüğü sürece cezanın büyüklüğüyle ilgilenmez. Dolandırıcılar, dijital dünyanın sunduğu anonimlik zırhının (sahte hatlar, VPN’ler, kripto para transferleri, kiralık banka hesapları) arkasına saklanırlar. Kendilerini "yakalanamaz" hissettikleri için, yasada yazan cezanın 5 yıl mı yoksa 15 yıl mı olduğu onlar için ikincil bir detaydır.
Cezaların artırılması elbette adalet duygusunun tatmini ve caydırıcılığın psikolojik sınırı için gereklidir; ancak asıl caydırıcılık cezanın ağırlığında değil, kaçınılmazlığındadır. Eğer bir suçlu, "Ne yaparsam yapayım mutlaka yakalanacağım ve o demir parmaklıkların arkasına gireceğim" diye düşünmüyorsa, en ağır cezalar bile sadece kağıt üzerinde birer korkuluk olarak kalır.
Kurumsal Dolandırıcılığa Karşı Nasıl Bir Strateji?
Vatandaşın bu kabustan uyanması için cezaları artırmanın ötesinde, çok boyutlu ve proaktif bir devlet-toplum iş birliğine ihtiyaç var:
Teknolojik Savunma Duvarları: Telekomünikasyon şirketleri ve bankalar, dolandırıcıların kullandığı altyapıyı tespit edecek yapay zekâ tabanlı güvenlik sistemlerini zorunlu olarak artırmalıdır. Sahte SMS başlıkları ve şüpheli hesap hareketleri anında bloke edilebilmelidir.
Dijital Okuryazarlık ve Savunma Refleksi: Tıpkı deprem tatbikatı gibi, toplumun her kesimine dijital dolandırıcılık tatbikatları ve eğitimleri verilmelidir. Devletin hiçbir polisinin, savcısının vatandaştan telefonla para istemeyeceği gerçeği ilkokuldan itibaren zihinlere kazınmalıdır.
Siber Suçlarla Mücadelede Hız: Hukuki süreçlerin ve dijital takibin hızı, dolandırıcıların kaçış hızından daha yüksek olmalıdır. Uluslararası iş birlikleriyle, paranın izi sürülüp anında dondurulabilmelidir.
Korkuyu Tedbire Dönüştürmek
İnsanlarımızın tanımadığı numaraları açarken korkması, bugünün dünyasında acı ama sağlıklı bir savunma mekanizmasıdır. Ancak bu korku bizi eve hapsetmemeli; kurumsal dolandırıcılara karşı daha örgütlü, daha bilinçli ve daha talepkar yapmalıdır.
Sonuç olarak; suç örgütleri kurumsallaşırken, onlara karşı yürütülen mücadele de günübirlik cezai düzenlemelerle değil, kurumsal ve teknolojik bir akılla yürütülmelidir. Vatandaşın güvenle çalan bir telefonu özlediği bu çağda, adaletin görevi sadece suçluyu cezalandırmak değil, suçun işleneceği o dijital zeminleri kurutmaktır..
