VAHŞİ DOĞA

Yıllardır aynı yanılgının içindeyiz.

Ormanlara, dağlara, yırtıcı hayvanlara "vahşi" diyoruz. Belgeselleri izlerken bir aslanın avını yakalamasını, bir kurdun sürü hâlinde avlanmasını ya da bir kartalın pençelerini açarak gökyüzünden süzülmesini "vahşi doğa" olarak tanımlıyoruz. Oysa belki de yıllardır yanlış kavramı kullanıyoruz.

Çünkü doğa vahşi değildir.

Doğa yalnızca kendi kurallarına göre işler. Aç kalan avlanır, doyunca durur. Hiçbir hayvan zevk almak için öldürmez. Hiçbiri güç gösterisi yapmak için masum bir canı hedef seçmez. Hiçbiri başka bir canlıyı küçük düşürmek, itibarsızlaştırmak ya da yalnızlaştırmak için plan kurmaz.

Doğada hırs, kin, iftira, dedikodu, algı operasyonu ve karakter suikastı yoktur.

Bunların tamamı insana aittir.

İnsan, aklı sayesinde medeniyet kurdu. Hukuku yazdı, şehirler inşa etti, teknolojiyi geliştirdi. Ancak aynı insan, kimi zaman sahip olduğu aklı vicdanıyla dengeleyemedi.

İşte o noktada gerçek vahşet ortaya çıktı.

Bugün insanlar birbirini pençeyle parçalamıyor olabilir. Ama kelimelerle parçalayabiliyor. Bir insanın hayatını tek bir yalanla karartabiliyor. Bir dedikoduyla yıllarca oluşturduğu itibarı yok edebiliyor. Sessiz kalarak cezalandırabiliyor, manipülasyonla yönlendirebiliyor, dışlayarak görünmez bir şiddet uygulayabiliyor.

Üstelik bunların çoğu ceza hukukunun konusu bile olmayabiliyor. Çünkü en büyük yaralar bazen görünmeyenlerdir.

Bir kurt, başka bir kurdu sürüsünden sonsuza kadar dışlamak için oyun kurmaz. Bir aslan, rakibini psikolojik baskıyla kendinden şüphe eder hâle getirmez. Bir kartal, başka bir kartalın uçmasını engellemek için iftira üretmez.

İnsan ise bunların hepsini yapabilir.

Daha da acısı, bütün bunları yaparken takım elbise giyebilir, saygın bir makamda oturabilir, toplum tarafından alkışlanabilir.

Vahşet artık pençenin değil, maskenin arkasına saklanmıştır.

Belki de bu yüzden bugün en tehlikeli insanlar, öfkesini bağırarak gösterenler değil; gülümseyerek zarar verebilenlerdir. Çünkü görünmeyen kötülük, görünen kötülükten çok daha uzun süre yaşar. Fiziksel yaralar zamanla iyileşebilir; ancak insanın ruhunda açılan yaralar yıllarca kapanmayabilir.

Biz çocuklarımıza aslandan korkmayı öğretiyoruz ama kötü niyetli insandan korunmayı yeterince öğretemiyoruz.

Oysa istatistiklere bakıldığında insanlar, hayatlarını en çok hayvanlar yüzünden değil, yine insanlar yüzünden kaybediyor.

Savaşları başlatan hayvanlar değildir. Soykırımları planlayan hayvanlar değildir. İşkenceyi sistemleştiren, dolandırıcılığı geliştiren, psikolojik şiddeti sıradanlaştıran da hayvanlar değildir.

Bunların tamamı insan ürünüdür.

Belki de artık "vahşi doğa" ifadesini yeniden düşünmenin zamanı gelmiştir. Çünkü doğa hiçbir zaman kendisini medeni ilan etmedi. İnsan etti. Bu nedenle insanın sorumluluğu da daha büyüktür.

Medeni olduğunu söyleyen bir toplumun ölçüsü, teknolojisi değil; vicdanıdır. Gücü değil; adaletidir. Zenginliği değil; en güçsüz olana nasıl davrandığıdır.

Gerçek medeniyet, güç elindeyken zarar vermemektir. Haklı olsan bile adaletten ayrılmamaktır. Kimsenin görmediği yerde bile vicdanını kaybetmemektir.

Belki de insanlığın en büyük yanlışı, vahşeti yanlış yerde aramasıdır.

Çünkü doğa hiçbir zaman vahşi olmadı.

Vahşi olan, vicdanını kaybeden insandır.