Türklük, Bir İnsan-ı Kâmil Mertebesidir

Türklük nedir? Bu sorunun cevabını ararken çoğu zaman ırkçılığın, milliyetçiliğin ya da kavmiyetçiliğin dar kalıplarına sıkıştırılırız. Oysa asırlar önce Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lügatit Türk’te işaret ettiği “Türklük”, coğrafyadan veya kandan öte, bir olgunluk çağıdır. Yani Türklük, bir varoluş biçimidir; İnsan-ı kâmil mertebesine ulaşmış ruhun adıdır.

Bu mertebenin en güzel yanı ise, hiçbir halkı kendinden üstün veya aşağı görmemesidir. Türklük, kibre değil, tevazua; zorbalığa değil, adalete dayanır. Tarihte bunun en çarpıcı örneklerinden biri, Türk destanlarının zirvesi Manas Han’da karşımıza çıkar. Manas Han, savaş meydanında dahi kadına, çocuğa ve yaşlıya zarar verenleri idam ettirir. Çünkü Türk savaş ahlakında asıl olan, gücü erdemle yoğurmaktır. Düşman bile olsa, mazluma el kaldırmak affedilmez bir zulümdür.

Bu anlayışın bir başka yansımasını destanlarda görürüz. “Atı olmayan düşmana kılıç çekilmez.” Bu, korkaklık değil; âdil olmanın, eşit şartlarda mücadele etmenin ve savaşı bile bir “erdem” alanına çekmenin ta kendisidir. Atlıya karşı atlı, kılıçlıya karşı kılıçlı; güçsüzü ezmek değil, hakkı gözetmektir.

Ne acıdır ki günümüzde Türklük, çoğu zaman bu derin felsefesinden koparılmış, hamasi söylemlere hapsedilmiştir. Hâlbuki gerçek Türklük; bir yanda Manas’ın vicdanı, diğer yanda destanların duruşu, Kaşgarlı’nın ise hikmetidir. Türk olmak; büyüklenmek değil, olgunlaşmaktır. İnsanı, yalnızca insan olduğu için yüceltmektir.

Tarihimize bu gözle bakabildiğimiz gün, işte o zaman gerçekten “Türk” oluruz.